OpinieGeorge Floyd

Law-and-order? Wie de Bijbel goed leest en op de juiste wijze benut, leert de stemlozen te horen

Lees in de protesten de taal van de onmacht, betogen remonstrantse predikanten Jan Berkvens en Rachelle van Andel.

Donald Trump poseert voor St. John's Church, de kerk tegenover het Witte Huis. Beeld AP

Dat was schrikken: president Donald Trump met een bijbel in zijn hand zien staan voor de kerk tegenover het Witte Huis nadat het plein vol demonstranten was leeg geveegd. Op de vraag of dit zijn bijbel was, antwoordde Trump: ‘Nee, het is een bijbel – van het Witte Huis.’ De bijbel zelf bleef dicht, het beeld moest blijkbaar genoeg zeggen.

Voor ons als remonstrantse predikanten is dit pijnlijk. Met de Bijbel in de hand wordt stilzwijgend van alles gerechtvaardigd. Met diezelfde Bijbel preekte Martin Luther King geweldloos verzet tegen onderdrukking van de Afro-Amerikaanse gemeenschap. Er moest een einde komen aan de rassenscheiding die sinds de Jim Crow-wetten in de 19de eeuw aan de orde was. De gewelddadige dood van George Floyd en vele anderen voor hem, werpt de vraag op in hoeverre dat gelukt is.

Wilde Trump met de Bijbel in zijn hand zijn beleid rechtvaardigen? Heeft hij met law-and-order het gelijk aan zijn kant? Dat is de vraag.

Wie de Bijbel openslaat, leest allerlei law-and-order-achtige verhalen, maar law-and-order heeft zelden het laatste woord. In veel gevallen zijn de bijbelse verhalen gekoppeld aan het streven om te handelen uit liefde. Voor God wellicht, maar zeker ook voor de medemens. Tegelijkertijd moeten wij onderkennen dat niet iedere stem in de Bijbel evenveel spreekruimte krijgt.

Marginaliseren

Het is van belang te onderzoeken welke stemmen zwijgen en tussen de regels door te lezen wat verzwegen wordt. Door het kritisch lezen van verhalen kunnen wij ons oefenen in het verstaan van de stemmen van de stemlozen, juist als je hun taal niet begrijpt. Dat is geen overbodige oefening, nu de demonstraties in de VS overdag vredig verlopen en ’s nachts ontaarden in rellen en plunderingen. 

Je kunt ze onmiddellijk terzijde schuiven omdat je het oneens bent met het geweld, je kunt ze ook leren ‘lezen’ als de taal van de onmacht en daarmee de pijn van de ander erkennen – iets wat in het boek dat gesloten bleef met grote regelmaat gebeurt. Het marginaliseren van mensen op grond van de ‘verkeerde taal’ die ze spreken is een vorm van onrechtvaardigheid en versterkt het gevoel van onmacht. Er is dan ook een parallel te trekken tussen het geweld van de gele hesjes in Europa en die van de demonstranten in de nachtelijke uren in de VS.

‘Witte stilte’

Waar voorheen gesproken kon worden van ‘de witte stilte’, zien we nu dat de roep om gelijkheid breder wordt gedragen. Gedragen door mensen van allerlei kleur en komaf, door mensen uit allerlei sociale lagen van de samenleving en mensen van alle leeftijden. Aan dat brede protest zit een spirituele kant, met name als je spiritualiteit definieert als bezield leven vanuit liefde.

Het gevoel tot actie geroepen te worden, leidt tot het beschilderen van borden en spandoeken. Het leidt tot het verheffen van je stem, ook als je die pijn niet automatisch herkent als je eigen pijn. De tocht naar het manifestatieterrein heeft diepere waarde dan een bezoek aan de supermarkt. Het samen scanderen van leuzen versterkt het innerlijke bewustzijn en dat je gedragen wordt door iets dat groter is dan jezelf.

Maar voor ons is dat niet genoeg. Het moet om meer gaan dan dat: het gaat er werkelijk om in je dagelijkse bestaan te handelen vanuit dat bewustzijn. Dat begint met het durven onderkennen van institutioneel racisme en mogelijke racistische motieven in jezelf herkennen en erkennen. De schrijnende verhalen van George Floyd en de vele slachtoffers die hem voorgingen, schreeuwen erom. Het is tijd om het er niet langer alleen over te hebben, maar ook om het een halt toe te roepen. Dat is waar dat boek dat dicht bleef werkelijk over gaat.

Jan Berkvens en Rachelle van Andel, remonstrantse predikanten in Hoorn, Oude Wetering en Eindhoven. Van Andel is ook  studentenpastor in Maastricht. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden