Column Lisa Bouyeure

Laten we vooral meer lummelen, niksen, rondhangen en tijd verspillen

Het was maandagmiddag en ik zat gehurkt in het park naar een reiger te kijken. Dit is nou lummelen, dacht ik. Typisch lummelen. Ik keek de reiger strak aan. Zo lang dat hij zich, als hij een mens was geweest, erg ongemakkelijk was gaan voelen. ‘Had je wat?’ zou hij misschien geroepen hebben. ‘Nou?’ Maar de reiger was geen mens en ik was geen vis, dus de interesse was in het geheel niet wederzijds. Lekker rustig.

Die ochtend had ik in de NRC een interview gelezen met Alan Lightman, een Amerikaanse hoogleraar menswetenschappen. In zijn nieuwe boek In Praise of Wasting Time stelt hij dat we dringend meer moeten lummelen en niksen. Doelloos rondhangen, een beetje voor ons uit staren, door het bos wandelen. Onze drukke levensstijl is schadelijk voor onze mentale staat en fantasie, aldus Lightman, en voor ons geestelijk welzijn en denkvermogen. Hij verwijst naar studies waaruit blijkt dat de creativiteit onder jongeren sinds de komst van internet meetbaar is afgenomen. Geschrokken jakkerde ik, actief lid van de internetgeneratie, de deur uit.

De vorige keer dat ik naar een reiger keek zat er een scherm tussen ons in. Op The Dodo, een website gespecialiseerd in filmpjes van dieren die gered worden, zag ik hoe een halfnaakte man een babyreiger uit een vislijn bevrijdde. Het filmpje werd op een cruciaal punt onderbroken door reclame. Wil je weten of de babyreiger blijft leven? Denk dan eerst vijftien seconden aan consumeren.

De reiger in het park had het gelukkig dik voor elkaar. Ik pakte er een boekje bij dat iemand had aangeprezen als een verkapt zelfhulpboek voor mensen die te trots zijn voor het echte werk: Brieven aan een jonge dichter van Rainer Maria Rilke. Uit de tien brieven die de Oostenrijker begin 20ste eeuw aan Franz Xaver Kappus schreef, zijn levenslessen te destilleren die nog altijd relevant zijn. Over de noodzaak van lummelen bijvoorbeeld: ‘Zichzelf aan de tand voelen en urenlang niemand ontmoeten, dat moet men kunnen bereiken. Eenzaam zijn, zoals je als kind eenzaam was toen de volwassenen in zaken verwikkeld rondliepen die belangrijk en groot leken, omdat de mensen er zo bedrijvig uitzagen en je van hun doen en laten niets begreep.’ Vanuit die grote innerlijke eenzaamheid, dacht Rilke, zullen we al onze wegen vinden.

Ook Lightman heeft het over het belang van die kinderlijkheid. Over de vrije en ongedwongen blik op tijd die we vroeger hadden, toen lummelen nog vanzelf ging. ‘We hebben amper nog tijd om te reflecteren, bijvoorbeeld op onze waarden’, stelt de hoogleraar. ‘Wat vinden we belangrijk in het leven?’

Toen ik Rilkes brievenboekje uit had en de reiger was gevlogen, dacht ik aan de jonge vrouwen die juist amper tijd hebben om te lummelen omdat ze al haarscherp voor ogen hebben wat belangrijk is. Aan de Palestijnse Ahed Tamimi, nog een tiener, die het gezicht werd van het verzet tegen de Israëlische bezetting en zondag na acht maanden gevangenschap werd vrijgelaten. Aan de leden van het Russische protestcollectief Pussy Riot die maandag direct na hun vrijlating bij de gevangenispoort weer werden ingerekend. Aan de Iraanse vrouwen die in het openbaar dansen en met hun verplichte hoofddoek zwaaien. Aan de Zweedse student Elin Ersson die bleef staan in het vliegtuig en daarmee voorkwam dat een uitgeprocedeerde asielzoeker met die vlucht naar Afghanistan zou worden gedeporteerd. ‘Wat is belangrijker’, vroeg ze aan een boze medepassagier met haast. ‘Een leven of uw tijd?’

Laten we dus vooral meer lummelen, niksen, rondhangen en tijd verspillen, en hopen dat we met een greintje van hun waarden, creativiteit en denkvermogen weer bij de start verschijnen. De mens zal het hard nodig hebben.

Lisa Bouyeure vervangt Peter Middendorp tijdens zijn vakantie

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.