Laten we een voorbeeld nemen aan het Duitse beroepsonderwijs

In Duitsland integreren migranten beter dan in Nederland dankzij het duale beroepsonderwijs.

Twee vrouwen staan voor het Agentur für Arbeit. Beeld anp

Frank-Jürgen Weisse, directeur van de Bundesagentur für Arbeit (BfA) en van het Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (BfMF) wordt in de Duitse media als de belangrijkse Duitse ambtenaar van dit moment voorgesteld. De succesvolle manager van de BfA (het Duitse UWV) mag nu ook het nieuw opgerichte BfMF leidden.

Weisse meent dat de arbeidsmarkt de sleutel is tot integratie in de samenleving. Zijn instellingen zijn daarvoor de eerstverantwoordelijken. Op deze manier kan van de nood van de vluchtelingenstroom wellicht nog een deugd voor de arbeidsmarkt en voor de samenleving worden gemaakt.

De stroom van vluchtelingen wordt daarom continu in de gaten gehouden. De Duitse uitdagingen blijken groot. De vluchtelingen uit Afrika en het nabije Oosten brengen maar een gering potentieel mee voor de vervulling van vacatures.

350 duizend vluchtelingen aan het werk

Van de tot eind oktober in 2015 geregistreerde 500 duizend vluchtelingen (met verblijfsstatus) kunnen er 350 duizend worden gerekend tot de actieve beroepsbevolking. Dat wil zeggen dat in theorie kan worden verwacht dat die zouden kunnen gaan werken. Tien tot 15 procent daarvan beschikt over de taalvaardigheid en beroepskwalificaties om op korte termijn aan de slag te gaan.

De romantici die hadden geloofd dat met de vluchtelingenstroom op korte of middenlange termijn het probleem van het gebrek aan vakmensen in de Duitse Mittelstand kon worden verholpen, zijn uit hun droom geholpen.

Toch staat het probleem van 'werk voor nieuwkomers' centraal op de Duitse agenda's. Hoe groot is de sense of urgency op dit gebied in Nederland? Welk overheidsorgaan trekt en sleurt aan de integratie in systemen van onderwijs en werk van de vluchtelingen met verblijfsstatus? Het ontbreekt aan eigenaarschap en aan initiatieven.

Het Duitse systeem van duaal beroepsonderwijs is niet kansloos in de poging om matig of ongeschoolde, niet-Duitssprekende migranten op termijn aan de bak te krijgen. De participatiecijfers van migranten op de arbeidsmarkt zijn vanouds al hoger dan de Nederlandse. Hoewel Duitsland minder in een loodzware integratieindustrie investeerde, ziet het beeld er opvallend positiever uit dan hier ten lande.

Exemplarisch is de analyse van Frank Bovenkerk dat Duitsland het enige Europese land is waar Marokkaanse migranten aan het werk zijn gekomen en gebleven. Het heeft alles te maken met goed functionerende arbeidsmarktinstellingen.

Herman Blom

Een gevoel van trots

Het Duitse systeem van duaal beroepsonderwijs blijkt de groeimotor te zijn van de Duitse economie én de emancipatiemachine voor grote groepen scholieren uit niet-academische milieus, met name migrantenjongeren. Leerling en bedrijf gaan naar elkaar toe een verplichting aan. De jongere die een echt vak leert in een bedrijf en zich committeert aan dit bedrijf ontwikkelt een gevoel van beroepseer en - trots.

Die gevoelens vormen voor migrantenjongeren een goede bodem voor de verbinding met hun nieuwe land. Betere middelen tegen terrorisme door jongeren moeten nog worden gevonden.

Beschikken we wel over de systemen om nieuwe Nederlanders met aandacht een vak te leren en in onze bedrijven te integreren? Nee, die systemen haperen al voor onze eigen jongeren. De Nederlandse cijfers voor jeugdwerkloosheid zijn geflatteerd, zoals Salverda onlangs liet zien. In Nederland zijn weinig echte banen voor jongeren. Slechts 15 procent van alle Nederlandse jongeren tussen de 18 en 24 jaar is economisch zelfstandig.

Personeelsplanning

Nederland is 'kampioen kruimelbanen' voor jongeren. Bedrijven en organisaties investeren niet in hen. Wat zou je dan nog verwachten van de perspectieven voor de nieuwkomers? Gegeven de afzienbare vervangingsvraag voor de afzwaaiende groep van zestigers is dit een idioot gegeven. Doen we in Nederland niet aan personeelsplanning?

De Duitse Willkommenskultur bestaat uit een gezamenlijke inspanning van bedrijven en overheden. Voor Flüchtlinge worden opleidingstrajecten georganiseerd. Er lopen projecten om migranten met een afgesloten beroepsopleiding zo spoedig mogelijk de bedrijven in te krijgen. Bedrijven nemen vaak het initiatief! De Agenture für Arbeit brengen vraag en aanbod bij elkaar. Voor taalcursussen op de werkplek wordt gezorgd. Met het succesvol beëindigen van hun opleiding ligt een vaste baan voor het grijpen.

Er wordt in Europa gepleit voor het goed omgaan met de toestroom van talent. Voor Nederland zijn goed functionerende arbeidsmarktinstituties gevraagd. De UWV's moeten actiever worden. Bedrijven dienen hun verantwoordelijkheid te gaan nemen. En waar is de Nederlandse Frank-Jürgen Weisse?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden