Column Sociale werkplaatsen

Langzaam maar zeker komen we er. Nu nog bijstandsontvangers niet langer behandelen als potentiële criminelen

Ergens in de beginjaren van deze eeuw vatte in de politiek het idee post dat sociale zekerheid – uit­keringen, beschutting, steun van de staat – geen basisrecht is waar je je zomaar op kunt beroepen als het leven tegenzit, maar iets is wat je moet verdienen. Alle partijen die toen nog groot en belangrijk waren, ­waren vóór. Zelfredzaamheid, zuinigheid en strengheid, daar ging het beleid om draaien. Want hoge kosten, free­riders en fraudeurs in de sociale zekerheid ondermijnen de solidariteit (PvdA), voor elkaar zorgen in plaats van de staat voor je te laten zorgen is het beste (CDA), en de eigen broek ophouden is hartstikke gaaf (VVD). En allemaal vonden ze: de mensen wíllen graag hun eigen geld verdienen, want dat is sociaal.

De mensen was weer eens niks gevraagd.

Het idee werd beleid, en de gevolgen zijn tegenwoordig overal te zien. Voorzieningen zijn uitgekleed. Bijstandsontvangers worden om de geringste overtredinkjes ge­criminaliseerd. Iedereen die iets dreigt te kunnen, wordt uit uitkeringen geknikkerd en aan het werk gezet. Mensen voor wie het leven ingewikkeld is, mogen niet langer zonder meer naar een sociale werkplaats, maar moeten solliciteren naar een echte baan in de echte wereld. Er kwam een plan om werkgevers toe te staan gehandicapten die niet productief zijn onder het minimumloon te betalen.

En nu keert de wal het schip.

Vorige week kwam staatssecretaris Van Ark terug op het minimumloonplan voor arbeidsgehandicapten. Het is te ingewikkeld, zegt ze. Meegespeeld kan hebben dat ze zich er niet populair mee aan het maken was: verdrietige arbeidsgehandicapten stuitten aan nationale praattafels op sympathie, ‘de twittergemeenschap’ (copyright: Pia Dijkstra) foeterde op het doorbreken van de fatsoensgrens op de arbeidsmarkt, D66 vond het geen tof idee, de ChristenUnie begon over meloenen.

Deze week willen plots allerlei clubs dat de sociale werkplaatsen weer mensen aannemen. Het vorige VVD-PvdA-kabinet besloot nog dat mensen die voorheen naar de ­sociale werkplaats gingen, voortaan moesten solliciteren naar ‘gewoon’ werk in een ‘normale’ omgeving. Want dat is juíst sociaal.

Dat dit groteske onzin is, wisten veel PvdA’ers toen al. In De neergang van de PvdA, dat NOS-journalist Wilco Boom schreef over de decimering van de sociaal-democraten, zei oud-Kamerlid Angelique Eijsink het zo: ‘Als je in een Albert Heijn iemand met een IQ van 65, dat is niveau praktijkonderwijs, de opdracht geeft in gangpad 10, vak 5, van de koffie de Douwe Egbertssnelfiltermaling te halen, dan stel je zo iemand voor een onmogelijke taak. En IQ verandert niet meer. Ik snap dat de coalitie de sociale werkplaatsen wilde hervormen, maar dit was te rigoureus. Er zijn nu eenmaal mensen die blijvend steun en aandacht nodig hebben.’

Nu ze in de oppositie zitten met negen zetels en geen macht meer hebben, is dit sinds kort ook het officiële standpunt van de PvdA. Ook de SP bepleitte deze week met een ongebruikelijke partner, de werkgevers van VNO/NCW, eerherstel voor de sociale werkplaats. Onderzoeken die aantonen dat de zwaksten hebben geleden ­onder de ingreep ondersteunen de pleidooien en resoneren ook bij partijen die er wél toe doen in Den Haag.

Zo komen we er langzaam maar zeker.

Nu nog bijstandsontvangers niet langer behandelen als potentiële criminelen en we zijn op weg naar een nette maatschappij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.