Opinie

Laffe vakbonden blijven stil over vluchtelingen

Inzake solidariteit met vluchtelingen kunnen de vakbonden veel leren van buitenlandse vakbonden.

Toen minister Asscher vorig jaar oktober liet weten vluchtelingen sneller aan een baan te willen helpen, koppelde vicevoorzitter Catelene Passchier van de FNV dit aan de werkloosheid. Beeld anp

De Brexit was voor veel rechtspopulisten en hun volgers een goede aanleiding om weer flink tekeer te gaan tegen migranten en vluchtelingen. Farage, Le Pen, Wilders en hun kompanen grepen de uitslag van het referendum dankbaar aan om hun boodschap over bommenleggende, verkrachtende en baneninpikkende buitenlanders te verkondigen. Deze boodschap lijkt steeds beter aan te slaan bij lager opgeleide werknemers, die de dupe dreigen te worden van de globalisering. Vakbonden over de grens verzetten zich hier in woord en daad tegen, maar de Nederlandse vakbeweging houdt zich afzijdig.

Toen de vluchtelingenstroom vorig jaar begon, heette ook de FNV de vluchtelingen welkom. Voor de vakbond is solidariteit immers een statutair vastgelegd sleutelbegrip. Maar de insteek is de vluchtelingencrisis of het vluchtelingenprobleem. Zo heet een FNV-publicatie uit september 2015 De vluchtelingencrisis in Europa, een vakbondsantwoord. Hierin wordt de EU opgeroepen een heel pakket maatregelen te nemen, anders zou xenofobie de kop op kunnen steken.

En toen minister Asscher vorig jaar oktober liet weten vluchtelingen sneller aan een baan te willen helpen, koppelde vicevoorzitter Catelene Passchier van de FNV dit aan de werkloosheid. 'We zien een enorme toename van werkloosheid. Juist nu moet de koers gewijzigd worden en ingezet worden op werkgelegenheid. Dan kun je van mensen verwachten dat ze zeggen: natuurlijk delen we dat ook met de vluchtelingen.' Oftewel, als 'de politiek' niets doet aan werkloosheid dan liggen problemen over vluchtelingen voor de hand.

Oorverdovend stil

Na oktober werd het oorverdovend stil, terwijl het maatschappelijk debat verhardde. Brandbommen bij vluchtelingen en doodsbedreigingen aan het adres van politici die pleiten voor opvang zijn schering en inslag. Wie geen afstand neemt van 'de islam' en zich niet hard maakt voor de 'Nederlandse cultuur' mag zich verheugen in een scheldkanonnade, gevoed vanuit de almaar uitdijende PVV-onderbuik. En dat gebeurt niet alleen op straat en via sociale media, ook op de werkvloer heeft dit zijn weerslag.

Maar de vakbeweging houdt haar mond. Net als ondernemingsraden, die volgens de Wet op de ondernemingsraden moeten waken tegen discriminatie. De vakbeweging, die kandidaten voor de ondernemingsraden aanlevert, spoort hen niet aan deze wettelijke taak uit te voeren.

Dat steekt schril af bij de landen om ons heen, waar bonden vluchtelingen onvoorwaardelijk steunen. De Duitse vakcentrale DGB zegt: 'We zetten ons samen met ondernemingsraden in voor een vreedzaam en solidair samenleven en werken. De stigmatisering van vluchtelingen is koren op de molen van extreem-rechts voor het verspreiden van hun mensvijandige ideologie, die in steeds meer kringen van de maatschappij weerklank vindt. De DGB en aangesloten bonden verbinden zich in de strijd tegen racisme en rechtsextremisme en zetten zich in voor gelijke kansen voor iedereen.' De DGB verzet zich tegen strengere sancties voor vluchtelingen.

De Vlaamse grote vakbonden ACV en ABVV hebben het evenmin over het vluchtelingenprobleem, maar heten hen van harte welkom en organiseren steun. De ABVV-senioren spreken, onder verwijzing naar de Tweede Wereldoorlog, hun afschuw uit over het opjagen van de vluchtelingen en de bond weerlegt leugens als zouden vluchtelingen voordelen genieten.

Ook hebben zowel het Internationaal als het Europees Verbond van Vakverenigingen zich eind mei in een verklaring nog eens uitgesproken voor een humaan vluchtelingenbeleid. Volgens hen falen de Europese landen hopeloos, op Zweden en Duitsland na. Zij spreken zich uit tegen de deal met Turkije, waarbij de EU betaalt om vluchtelingen tegen te houden. 'Mensen zijn geen handelswaar', aldus de internationale vakbondskoepels.

Aldo Dikker, hoofdredacteur van Zeggenschap.

Ledenverlies

De Nederlandse bonden zijn ook bij deze koepels aangesloten, maar FNV en CNV reppen er met geen woord over. Het heeft er alle schijn van dat ze bang zijn hun achterban voor het hoofd te stoten, uit angst voor ledenverlies. Want reken maar dat er een hoop PVV-stemmers onder de leden zitten. Onlangs was er een bijeenkomst van een bond die om de stemprocedure even te oefenen aan de leden vroeg welke samenstelling van het kabinet na verkiezingen de voorkeur zou hebben. De bestuurders achter de tafel schrokken toen ruim 30 procent aangaf PVV-deelname toe te juichen. Maar in plaats van het gesprek aan te gaan, werd er snel overgegaan tot de echte agendapunten.

Het is makkelijk om een grote mond op te zetten tegen de overbuurman, de werkgevers. Maar wees dan ook zo flink om de mensen in eigen huis aan te spreken. Door de opkomst van rechtsextremisme af te schuiven op politiek falen, ontloopt de vakbeweging haar eigen verantwoordelijkheid. Zolang FNV en CNV blijven wegkijken wanneer een deel van de achterban achter rechtspopulisten aanloopt, zijn zij net zo schuldig aan verruwing en verharding van de samenleving als de populisten zelf.

Aldo Dikker is hoofdredacteur van Zeggenschap, magazine over arbeidsverhoudingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden