Opinie

Laat Zwarte Piet met rust

Beeld anp

Vol verwachting klopt ons hart: Sint en Piet zijn weer in het land. Zwarte Piet lijkt echter zijn onschuld verloren te hebben met de discussie over zijn vermeende racistische gehalte. Die discussie wordt mede aangezwengeld uit het buitenland en markeert het feit dat de tijden waarin Nederlanders andere delen van de wereld de maat konden nemen wat betreft mensenrechtenschendingen voorbij zijn.

Het land zelf zit in de beklaagdenbank nu rapporten van mensenrechteninstellingen laten zien dat de mensenrechten van migranten in dit land stelselmatig worden geschonden. De Turkse regering voelde vorige week nog de behoefte om op te komen voor Turken die in Nederland worden gediscrimineerd. Die context voedt een dergelijke discussie over Zwarte Piet.

Maar hebben de aanklagers tegen Zwarte Piet gelijk? Nee. Net als alle symbolen heeft Zwarte Piet geen enkele inherente betekenis. Zwarte Piet is niet inherent beledigend of kwetsend. Hij is dat alleen als dat zo door mensen wordt ervaren, als hij mensen op discriminerende gedachten brengt of hen aanzet tot discriminerende handelingen. Maar bewijsvoering ontbreekt hier. Er zijn geen stoute kinderen bij, vooralsnog.

Cultureel fundamentalisme

Migranten worden weliswaar ernstig gediscrimineerd in ons land, maar dat maakt die discriminatie nog niet racistisch. Geen enkel onderzoek heeft overtuigend aangetoond dat de discriminatie van migranten voortkomt uit racisme. Die discriminatie heeft geen enkele relatie met koloniaal racisme of met antisemitisme. Van racistische rechtvaardigingen van discriminatie op basis van een vermeend biologische of genetische minderwaardigheid van migranten ten opzichte van niet-migranten in media en politiek ontbreekt vrijwel elk spoor. Ook hier zitten we vrijwel allemaal even recht.

Discriminatie van migranten wordt ingegeven door cultureel fundamentalisme. Dat is wat anders dan racisme. Cultureel fundamentalisme komt niet voort uit racisme, maar uit multiculturalisme. Het vat mensen op als exemplaren uit culturele gemeenschappen. Mensen zouden hun identiteit ontlenen aan de waarden en normen die ze van hun eigen culturele gemeenschap zouden hebben meegekregen. Onder invloed van het multiculturalisme uit de vorige eeuw en hedendaagse sprekers als Paul Scheffer en Geert Wilders zijn mensen in dat idee gaan geloven.

Een aanval op Zwarte Piet wordt dan opgevat als een aanval op 'onze' culturele eigenheid en integriteit en roept verzet op tegen mensen die vanuit een vermeende andere cultuur die aanval lanceren. Zulke aanvallen voeden vervolgens weer het idee dat culturen tegenstrijdig en onverenigbaar zijn. Dat is nu net de kern van het cultureel fundamentalisme dat mensen aanzet om exemplaren uit 'andere culturen' te discrimineren. Zoals een Turkse medewerkster onlangs te horen kreeg toen ze haar supervisor vroeg waarom ze geen promotie kreeg: 'Jij en ik zijn al eeuwenlang in oorlog met elkaar.' Aanvallen op Zwarte Piet voeden het cultureel fundamentalisme en werken discriminatie van migranten dus juist in de hand. Laat Zwarte Piet met rust.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden