Opinie

Laat vuurwerk niet het laatste zijn wat je ziet

De voordelen van consumentenvuurwerk wegen niet meer op tegen de immense schade.

Vuurwerk mag alleen tussen tussen 31 december 18.00 uur en 1 januari 02.00 uur worden afgestoken.Beeld anp

De laatste zes jaar is door oogartsen in de week rond de jaarwisseling oogletsels door vuurwerk in Nederland geregistreerd. Zij zagen in totaal 1.551 patiënten met 1.868 beschadigde ogen: 632 ogen liepen blijvende schade op, 131 ogen werden blind waarvan er 58 niet meer te redden waren en moesten worden verwijderd. Circa 50 procent van de patiënten was omstander en stak zelf dus geen vuurwerk af. In Nederland krijgen we het voor elkaar om in twee nachten door vuurwerk meer oogletsels te veroorzaken dan alle 512 oogtrauma's opgelopen door Amerikaanse troepen gedurende vier jaar militaire vijandelijkheden in Irak en Afghanistan.

Dan hebben we het nog niet over de ruim 700 patiënten met brandwonden, geamputeerde ledematen en ander lichamelijk letsel plus de vuurwerkdoden die we jaarlijks op de koop toe nemen.

Deze rekening is te hoog en daarom pleiten wij, oogartsen, op medische gronden voor een verbod op het afsteken van consumentenvuurwerk. Een alternatief? Gemeentelijke vuurwerkshows, afgestoken door professionals.

Ongewenste inbreuk

Maar zijn de bevolking, politici en beleidsmakers toe aan een verbod op consumentenvuurwerk? Een verbod wordt vaak als ongewenste inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van burgers ervaren. En met meer dan 70 miljoen euro jaaromzet in de legale vuurwerkbranche spelen economische argumenten zeker een rol.

Op termijn is de schaderekening voor de gemeenschap echter vele malen hoger. Directe medische kosten voor oogletsels door vuurwerk bedragen circa 2 miljoen euro per jaarwisseling. Een blind kinderoog betekent niet alleen een groot verlies in levenskwaliteit, maar kost in Quality Adjusted Life Years circa 1 miljoen euro. Levenslange maandelijkse controles zijn eerder regel dan uitzondering. En dan hebben we het nog niet over de psychosociale impact van blindheid en een verminkt uiterlijk en de consequenties voor zelfbeeld, partnerkeuze en arbeidsparticipatie.

Terwijl slechts 15 procent van de Nederlanders vuurwerk koopt, draait 85 procent van de Nederlanders niet alleen op voor de immense geestelijke en financiële letselschade, maar ook voor de geluidsoverlast, het dierenleed, de milieuvervuiling, de vernielingen en de peperdure handhaving van gemeentelijke vuurwerkregels. Verder draaien de collectieve sector en dus de belastingbetaler op voor kosten van ziekteverzuim, verloren arbeidsproductiviteit en invaliditeit. De totale schade kost de gemeenschap jaarlijks tientallen miljoenen euro's meer dan de opbrengst van 70 miljoen euro vuurwerkomzet. Terwijl het overgrote deel van de bevolking geen vuurwerk koopt.

Vuurwerkliefhebbers in de minderheid

Waarom verandert er dan niets? Vuurwerkliefhebbers zien een vuurwerkverbod als de zoveelste vorm van betutteling en regelzucht en vinden een verbod een brug te ver. Maar realiseren ze zich wel dat ze in Nederland een minderheid vormen, medeverantwoordelijk zijn voor het leed en alle onkosten volledig op de gemeenschap afwentelen?

Kortom, het gedogen van consumentenvuurwerk kost ogen, handen en levens en veroorzaakt te veel menselijk leed. Bovendien levert het economisch aanzienlijk minder op dan het kost en gaat het ten koste van veiligheid, milieu en dierenwelzijn. Explosieven in handen van burgers, het blijkt jaar op jaar uiterst gevaarlijk.

Maar zolang consumentenvuurwerk tijdens de jaarwisseling toegestaan is, adviseren oogartsen bij het afsteken van én kijken naar vuurwerk een beschermende vuurwerkbril op te zetten en kleine kinderen binnen te houden, al is dit niet afdoende om alle leed rond de jaarwisseling te voorkomen. Mocht er onverhoopt toch letsel optreden dan is het voor de bewijslast belangrijk om voor het afsteken een foto van het gekochte vuurwerk te maken en de aankoopbon te bewaren.

Het veiligste alternatief blijft het verbieden van consumentenvuurwerk en de vuurwerkfanatici een opleiding tot pyrotechnicus te laten volgen. Dan mogen ze met een vergunning professioneel vuurwerk, betaald door de gemeenten, afsteken tijdens een openbaar nieuwjaarsvuurwerk. In Australië blijkt deze oplossing sinds de invoering in 1986 voor alle partijen goed te werken. Een vuurwerkshow is een van de mooiste spektakels die we met onze ogen kunnen aanschouwen, maar laat consumentenvuurwerk niet het laatste zijn wat je ziet.

Tjeerd de Faber is oogarts in Het Oogziekenhuis Rotterdam en woordvoerder vuurwerk van het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap (NOG), waarin alle oogartsen vertegenwoordigd zijn. Jan Keunen is hoogleraar oogheelkunde in het Radboudumc en voorzitter van VISION 2020 Netherlands, de Nederlandse WHO projectgroep tegen vermijdbare blindheid en slechtziendheid.

Vuurwerk bij het Opera House in Sydney.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden