Laat Tweede Kamer premier kiezen

Inmiddels zijn we al ruim 100 dagen aan het formeren.

Volgens sommigen is dat de schuld van de kiezer die verzuimd heeft een duidelijke stem uit te brengen. NRC Handelsblad spreekt zelfs van de kiezers die de politici hebben ‘opgescheept’ met een onduidelijke uitslag. Maar de NRC lijkt zelf dan ook steeds meer op een circus waar de clowns de macht hebben overgenomen. Weer anderen geven de schuld aan de traditionele draaikonterij van het CDA.

Mevrouw
Maar de werkelijke oorzaak van de moeizame formatie is het Nederlandse staatsrecht waarbinnen plaats is voor ongekozen en dus per definitie oncontroleerbare personen en instanties. Deze personen kunnen in duistere functies als informateur of staatshoofd het proces van regeringsvorming beheersen en in het ergste geval volledig ontregelen. Van dat laatste mogen wij nu getuige zijn.

Lange formaties lijken in Nederland een traditie te zijn. Zelfs in jaren van duidelijke uitslagen zoals 1977. Maar is er dan echt geen uitweg? Waarom moeten wij anno 2010 nog steeds accepteren dat in een staat die zich een democratie noemt, een theedrinkende, overbetaalde mevrouw in een paleis de touwtjes in handen probeert te houden?

Bondsdag
Ja, er is een oplossing voor dit probleem en zoals wel vaker het geval is, komt de beste oplossing bij onze Oosterburen vandaan. Het proces is zo simpel als maar kan. Na de verkiezingen kiest een meerderheid in de Bondsdag zo snel mogelijk de kanselier. Vervolgens formeert deze aanstaande regeringsleider zijn of haar kabinet. Klaar is Kees. Geen snuffelen, geen pre-formatie, geen informatie en zelfs geen formatie.

Natuurlijk biedt dit mogelijkheden om al vóór de verkiezingen een alliantie aan te gaan zoals bij groen-rood, of zich op de vlakte te houden zoals bij de huidige zwart-gele regering of noodgedwongen een grote coalitie te vormen. Maar in al deze gevallen is het vuile werk al voor de verkiezingen gedaan en kan er snel geregeerd gaan worden.

Bovendien ligt de keuze voor de premier niet direct bij de bevolking, dat voorkomt de kandidatuur van schertsfiguren of volkszangers.

Samsom
Onze Oosterburen hebben – wijs geworden door de ondergang van de democratie in de jaren dertig – ook nog een stabiliteitsgarantie ingebouwd. Een soort ABS-systeem voor de politiek. Deze garantie heet de ‘positieve motie van wantrouwen’. Naar verluidt is Diederik Samsom van plan om te pas en te onpas een motie van wantrouwen te gaan indienen.

Dat zou in Duitsland helemaal niet kunnen. En wel om de simpele reden dat de motie van wantrouwen daar helemaal niet bestaat. De enige manier om de zittende regering ten val te brengen, is een meerderheid verwerven voor de nieuwe kanselier. Dat dit in de 60-jarige geschiedenis van de Bondsrepubliek slechts een enkele keer is gebeurd, bewijst dat dit wapen niet lichtzinnig wordt ingezet.

Hersendood
Waarom maakt geen enkele partij van dit punt een verkiezingsthema?

D66 is sinds het aantreden van Pechtold helaas hersendood, maar er moeten toch partijen zijn die dit aanspreekt. GroenLinks? De VVD?

Wellicht de van oudsher republikeinse PvdA. Met deze constructie sla je namelijk vier vliegen in een klap: korte formaties, stabiele regeringen, pragmatische samenwerking en je maakt en passant ook nog een einde aan de ongecontroleerde macht van het paleis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.