Opinie

Laat studenten geen Barbie en Ken worden

We moeten studenten hun vereniging niet afnemen, maar hun de tijd geven om zichzelf uit te vinden en weerbaar te worden.

Ruim 700 studenten van de Rotterdam School of Management krijgen hun diploma.Beeld ANP

Het was de week van het Vindicat-bashen. Columnisten buitelden over elkaar heen om van hun verontwaardiging blijk te geven. In- en uitgewijden zaten aan tafel bij Pauw. Maar discussie was er eigenlijk niet. Geweld en seksisme horen niet thuis op een studentenvereniging en tegen excessen moet worden opgetreden. Daar is iedereen het gewoon over eens. Ook verder weinig nieuws onder de zon. Om de zoveel jaar wordt schande gesproken van studentencorpora met hun perverse rituelen. Dat gaat in golven. Vorige week nog op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed, nu eventjes niet.

Wat verbaast is dat de gebeurtenissen van afgelopen week exclusief worden gekoppeld aan de groep die men smalend onze toekomstige elite noemt. De groepsdynamiek die aan de mokerslag en bangalijst ten grondslag heeft gelegen zien we immers overal terug. Het gaat om de menseigen neiging bij een groep te willen horen, om aan ongeschreven sociale regels te voldoen. Bij vrouwen is die neiging vaak nog sterker dan bij mannen. Dat is niet omdat zij het zwakke geslacht vormen, maar omdat de natuur dat zo heeft bepaald.

Om te kunnen overleven moeten vrouwen zich verbinden, met anderen in contact blijven. Angst voor verlies, angst om er alleen voor te staan is hun drijfveer. Treedt die angst in, dan wordt de drang zich aan een ander vast te klampen sterker.

Mannen laten zich opjagen door een andere emotie. Zij willen niet tekortschieten, niet als krachtpatser, niet als kostwinner, niet als drinkebroeder of minnaar. Bij falen ligt schaamte op de loer en dat gevoel is voor kerels maar slecht te verdragen. Inleven in het perspectief van de andere sekse, daar zijn we helaas niet zo goed in. Niet omdat we dat niet willen, maar omdat het zo moeilijk is, we begrijpen elkaar eenvoudigweg niet.

Tegen die achtergrond is het zich binnen een groep stevig positioneren en grenzen stellen voor adolescenten extra moeilijk. Ze weten nog niet wie ze zijn en wat goed voor hen is. Om deze groep te beschermen moeten universiteitsbestuurders dus maar ingrijpen, vindt minister Bussemaker. Geldkraan dicht en strenge protocollen, want we willen een veilige wereld voor onze kinderen. Maar is dat werkelijk wat we moeten nastreven?

De wereld ís niet veilig en dat kunnen ze maar beter vroeg leren. De realiteit is dat jongeren opgroeien in een wereld die in de basis op zijn kop staat en waar de natuur - ons instinct - bij de ontwikkelingen achterloopt. In opleiding, werk en verdeling van zorgtaken groeien mannen en vrouwen verder naar elkaar toe, maar evolutionair gezien zijn we nog zorgers en jagers. Mannen én vrouwen zijn in verwarring. Zij moeten zich opnieuw tot elkaar leren verhouden. Volgens Hanna Rosin, feministisch schrijver en journalist, is de crisis van de man de drijvende kracht achter de opkomst van Trump. Met zijn lompe teksten en houding van onaantastbaarheid is hij het ultieme rolmodel voor de vernederde man. Andersom zie je bij vrouwen ter compensatie van hun intellectuele en zakelijke succes een behaagzucht die doet denken aan Marilyn Monroe en de jaren vijftig, Hillary Clinton ten spijt.

Alexa Gratama, jurist.Beeld Najib Nafid

Daar komt vandaag de dag nog iets ingewikkelds bij. We leven in een gepornoficeerde, eendimensionale wereld, waar de commercie regeert. Waar zorgvuldig geregisseerde beelden ons voorhouden wie we moeten zijn. Meisjes hebben allemaal lang haar en volle lippen en jongens laten zich massaal de sportschool indrijven. De politiek doet hier driftig aan mee. Beeld is nu eenmaal key, dus beeld moet het worden. Onze lijsttrekkers grijnzen ons op Facebook toe met gepersonaliseerde boodschappen. Het gaat zelfs zo ver dat vrouwen in verkiezingstijd andere filmpjes te zien krijgen dan mannen, zo lazen we zaterdag in de Volkskrant.

In deze wereld moeten studenten weldenkende volwassenen worden. Dat bereiken we niet door hen de studentenverenigingen af te nemen of die aan banden te leggen, maar door hun voldoende tijd te geven om zichzelf uit te vinden en weerbaar te worden. Wat er nu gebeurt, is dat studenten via het systeem van bindend studieadvies en leningen in noodtempo door hun studie worden gejaagd. De academische stof wordt in zulke kleine, hapklare brokken geserveerd dat je nauwelijks kunt zakken. Na vier jaar staan ze buiten met een masters-titel en de vertwijfelde herinnering aan hun schaapachtige, kritiekloze deelname aan het studentenleven.

Het is geen elite geworden, in de betekenis van mensen met het voorrecht van een ontwikkelde geest; het zijn Barbies en Kens, geboetseerd naar het evenbeeld van iemand op wie ze bij nader inzien toch niet willen lijken. Laat de minister dáár snel iets aan doen, want dit tij laat zich lastig keren.

Alexa Gratama is jurist en werkt als arbiter en mediator.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden