Opinie

Laat Midden-Oosten zijn conflicten zelf uitvechten

Dat Afghanen, Irakezen en Syriërs op de stoep van Europa staan bewijst ons falen in hun land van herkomst.

Nederlandse marechaussee traint Afghaanse politieagenten in Kunduz, 2 oktober 2011. Beeld Ton Koene

In Irak en Afghanistan hebben westerse militaire interventies gefaald. Deze interventies zijn nutteloos geweest. De miljarden die erin zijn geïnvesteerd, zijn weggegooid geld. Dit geldt niet voor de westerse aannemers die de landen moesten 'opbouwen'. Van hen zijn er velen stinkend rijk van geworden. Het is in beide landen onveiliger geworden. Elk jaar vallen er meer burgerslachtoffers. Meisjes gaan nog steeds niet naar school. Economisch is men dieper weggezakt in een crisis. De corruptie is nog nooit zo groot geweest. Politieke instabiliteit is alleen maar toegenomen. Het gedrag van sommige door Nederland opgeleide politiemannen evenaart dat van extremisten: ze bedreigen en bestelen de bevolking.

Beide landen verkeren in volledige chaos en de burgeroorlog zal alleen maar nog heviger worden. De Taliban zullen uiteindelijk het corrupte Afghaanse bewind overnemen. De inname van Kunduz was enkel een kleine voorproef en een statement. De Taliban deden dit om te laten zien hoe machtig ze zijn, dat ze in één enkele dag een hele garnizoensstad kunnen innemen. Een dag later waren ze weer vertrokken omdat het ze er niet om ging de stad nu te behouden, maar om angst en chaos te zaaien. Ze hopen dat politieagenten uit angst zullen overlopen naar de Taliban.

Binnen nu en een korte tijd zal een andere stad kortstondig worden ingenomen. Op den duur zullen ze provincie voor provincie innemen. Op precies dezelfde manier veroverden de Taliban in 1996 het hele land.

Ton Koene. Beeld Ton Koene

Grootste militaire blunder

Mijns inziens is onze inmenging in Irak en Afghanistan de grootste militaire blunder van deze eeuw. Het feit dat de Afghanen en Irakezen net als de Syriërs massaal op de stoep van Europa staan, moet toch een indicatie zijn dat het een puinhoop is in hun land van herkomst en dat we niet in staat zijn geweest het leefbaar te maken.

Wie enige kennis heeft van de recente geschiedenis (Vietnam, Somalië, de Russische bezetting in Afghanistan) had dit scenario in Afghanistan kunnen voorspellen. Westerse politici en legerleidingen begrijpen schokkend weinig van de lokale context. Herinnert u zich nog Jolande Sap van wie de door Nederland opgeleide Afghaanse politieagenten niet mochten vechten, maar alleen verkeersregelaar mochten spelen? Minister Hennis van Defensie, die trots is op de Nederlandse adviesrol bij het verdrijven van de Taliban uit Kunduz enkele dagen geleden. Ik moet erom lachen. Er zijn twee redenen dat de Taliban Kunduz hebben verlaten: door de keiharde militaire acties van de Amerikanen en omdat de Taliban helemaal niet van plan waren daar langdurig te blijven. Het Nederlandse leger speelde hier helemaal geen rol. Wat een zelfoverschatting!

Een nóg grotere naïviteit blijkt uit de plannen om als NAVO in Syrië met 'boots on the ground' te gaan vechten. Dit zal opnieuw op een militair drama uitlopen waarbij veel westerse militairen zullen sneuvelen. Het politieke draagvlak in West-Europa zal snel afbrokkelen en weer zullen we ons met de staart tussen de benen moeten terugtrekken. Militair ingrijpen is niet alleen geen oplossing, het verergert de situatie. Een belangrijke reden om niet militair op de grond aanwezig te zijn, is omdat dit precies is wat IS voor ogen staat. Het past in hun strategie: het uitlokken van militair ingrijpen in Syrië door onnodig geweld te gebruiken tegen burgers. Door dit geweld vlucht de bevolking. Het is in het belang van IS om een grote vluchtelingenstroom te creëren om West-Europa te destabiliseren. De kracht van IS ligt in het voeren van guerrilla.

Nieuw fiasco

IS wil niets liever dan westerse militairen op Syrische bodem. Ze hebben goed gekeken naar andere militaire interventies de afgelopen decennia en hopen op een nieuw fiasco. Ook in Afghanistan hebben we de Taliban nooit kunnen verslaan. Deze oorlogen zijn militair niet te winnen.

Niet alleen zal het Westen in nog grotere financiële problemen komen, ook de politieke instabiliteit en verdeeldheid in het Westen zullen toenemen. Kortom, dames en heren politici, trek die boots niet aan want de gevolgen zijn niet te overzien.

De oplossing ligt in ontsluiting van het conflictgebied. Zorg dat de bevolking kan vluchten, maar laat de verschillende groepen onderling hun conflict uitvechten. De tribale rivaliteit is groot en hun geloofsovertuigingen staan haaks op elkaar. Bijna alle bevolkingsgroepen in het Midden-Oosten hebben een gruwelijke hekel aan elkaar. Door militair te interveniëneren, verenigen ze zich. Uiteindelijk ben jij dan de vijand waar ze gezamenlijk tegen optrekken. Het resultaat is dat ze ons in plaats van elkaar gaan bestrijden, en het conflict zich zal uitbreiden en veel langer zal duren. Deze fout hebben we ook in Afghanistan en Irak gemaakt.

De Britten noemden deze militaire strategie 'verdeel en heers'. Bouw een 'muur' om het conflict en laat het conflict zichzelf uitvechten. De sterkste zal komen bovendrijven en daar zul je als Westen zaken mee moeten doen. In Afghanistan, Irak, Libië of Syrië. We moeten accepteren dat de nieuwe leider die herrijst uit deze chaos geen lieverdje is, kijk naar Sadam Hussein, Kadhafi, de Taliban of Assad. Totalitaire regimes kunnen uiteindelijk alleen van binnenuit door hun eigen gemeenschap worden vernietigd. Externe militaire aanwezigheid maakt de chaos alleen maar groter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.