OpinieDENKEN IN OPLOSSINGEN

Laat met apps zien wat de burger wél kan doen in coronatijd

Geef mensen informatie waarmee ze in hun dagelijks leven coronaproof keuzes kunnen maken, betoogt Kenny Meesters.

Twee vriendinnen vieren de verjaardag van een van hen op een coronaveilige manier: op anderhalve meter afstand en buiten in het Mastbos, Breda. Beeld Marcel van den Bergh

Het kabinet heeft nieuwe en strengere maatregelen afgekondigd in de strijd tegen corona. Woorden als ‘een grote hamer’ geven aan dat de letterlijke en figuurlijke bewegingsruimte kleiner wordt en stevigere maatregelen worden ingezet.

Maar om uit de spiraal van repressieve crisisaanpak en handhaving te komen is meer nodig. Om verstandig gedrag aan te moedigen, is ook een aanpak nodig die zich richt op hoe mensen kunnen navigeren in dit ‘nieuwe normaal’. Met andere woorden: naast duidelijk zeggen wat er niet kan, moet er ook oog zijn voor wat er nog wél kan. Maar hoe?

Overleven

Deze uitdagingen in crisissituaties zijn niet onbekend. In vele rampen zien we dat er in de eerste fase saamhorigheid, energie én een duidelijk doel is: er is gedeeld leed dat duidelijk voel- en meetbaar is. In de daaropvolgende fase wordt het doel echter minder duidelijk. Andere belangen gaan een rol spelen, zoals de economische prikkel om te overleven. Dat de aandacht dan verslapt, ligt vaak niet aan onwelwillendheid, maar aan onduidelijkheid, tegenstrijdige belangen en vermoeidheid. Er is dan ook een grote behoefte aan duidelijkheid, aan relevante informatie.

Relevantie is hierbij het sleutelwoord: informatie die aansluit bij de keuzes waarvoor men staat. Want hoewel de dashboards, data-analyses en corona-apps als paddestoelen uit de grond schieten, is veel van deze informatie gericht op de behoefte van crisisbeheersing en bestuurders.

De vraag is: wat kunnen de mensen met deze informatie in hun dagelijks leven, hoe transparant deze bronnen ook zijn? De informatie verliest op een gegeven moment de waarde en kracht als zij niet meer aansluit bij de behoefte en keuzes van de mensen en organisaties. De huidige informatiestroom werkt nu als een alarm dat continu afgaat.

Eigen behoefte

Ja, we weten dat het erg is, maar de waarschuwingen, grafieken en ‘push-notificaties’ hebben uiteindelijk geen invloed meer op ons gedrag. We vegen ze weg, omdat deze te ver van onze eigen keuzes, belangen en informatiebehoefte afstaan. En mensen willen juist keuzes maken, zeker in deze tijden. In de humanitaire wereld is het mantra dan ook vaak ‘empowerment’; mensen in staat stellen zelf geïnformeerde keuzes te kunnen maken.

Hoe kunnen we mensen de vrijheid en verantwoordelijkheid geven om verstandig te kiezen? ‘Coordination through information’ is een mogelijke oplossing. Binnen het kader van regels als de anderhalve meter afstand, kunnen we beter kijken wat er dan wél kan, hoe we mensen dus handelingsperspectief kunnen bieden.

Als je wilt gaan hardlopen: waar kan dat veilig? Als je naar het werk moet, hoe en wanneer doe je dat dan het best? Door mensen hierbij te helpen en dienstbaar te zijn, creëer je meer draagvlak voor de regels en kun je tegelijkertijd beter coördineren. Met relevante, toegespitste en tijdige informatie, maken we het niet alleen makkelijker om de regels te volgen, maar kunnen mensen ook zelf hun gedrag sturen.

Reisadviezen

De Efteling heeft bijvoorbeeld een app die mensen op basis van hun interesse aanbevelingen doet in het pretpark. Het laat zich raden dat daarmee ook bezoekersstromen in kaart gebracht kunnen worden. Hiermee krijgt niet alleen de Efteling inzicht, maar maken bezoekers ook beter geïnformeerde keuzes. Want wie wil nu lang in de wachtrij staan? Of wat te denken van reisadviezen: neem de trein 10 minuten later, daar kun je meer afstand houden. Of Siri met het antwoord op de vraag om te gaan hardlopen: ‘Hier zijn drie mooie routes in een rustig gebied’. Informatietechnologie stelt ons bij uitstek in staat om de relevante informatie op het juiste moment aan de juiste persoon te geven, om betere keuzes te maken én de regels te volgen.

Dit betekent niet dat we grenzen moeten opzoeken, maar juist de huidige aanpak moeten aanvullen. Dat vereist van bestuurders en crisisbeheerders dat ze nadenken over de keuzes en informatiebehoefte van burgers. Tijd om dus naast overzichten, dashboards en tracking apps ook te gaan werken aan initiatieven die bruikbare informatie aanbieden. Corona gaat nog een tijd onder ons blijven, het zou goed zijn om ook informatie aan te bieden die mensen helpt te navigeren in deze onzekere tijden.

Kenny Meesters is als onderzoeker crisisinformatiemanagement verbonden aan Universiteit Tilburg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden