Opinie

Laat melk-cowboys voor overproductie opdraaien

Nederland moet snel van bijna 200 duizend koeien af. Toen vorig jaar het melkquotum werd losgelaten, breidden Nederlandse melkveehouders flink uit. In hun expansiedrift negeerden ze de waarschuwing dat bij meer aanbod de prijs omlaag gaat - afgelopen jaar daalde de melkprijs tot ver onder de kostprijs. Ze vergaten dat de beperking op melkproductie weliswaar was opgeheven, maar op mest niet omdat het natuur en milieu schaadt.

Koeien in de stal bij een melkveehouderij.Beeld anp

Brussel steekt daar nu een stokje voor en eist dat Nederland volgend jaar weer onder de milieugrenzen blijft. Daarom moeten we, als het even kan voor 1 januari, 200 duizend gezonde koeien kwijt. Een ruiming vergelijkbaar met de MKZ-crisis van 15 jaar geleden, toen ruim 200 duizend dieren in de verbrandingsovens van de Rendac verdwenen. Afgeschreven, want in de veehouderij is een dier een ding.

Elke melkveehouder moet koeien inleveren, ook degenen die niet hebben meegedaan aan de desastreuze uitbreidingen. 'De sector' heeft zichzelf niet in de hand weten te houden, zegt PvdA-staatssecretaris Van Dam. Maar de overproductie van melk en mest is vooral veroorzaakt door een relatief kleine groep, 10 à 15 procent van de 17.500 melkveehouders. Een kleine 2.500 melk-cowboys hebben zich door banken en veevoerproducenten gek laten maken om megastallen te bouwen. Zij hebben de melkprijs kapot gemaakt, zij zijn ervoor verantwoordelijk dat de mestproductie door het plafond is geschoten, en zij slagen er waarschijnlijk straks in om een deel van de rekening te laten betalen door boeren die hieraan part noch deel hebben: boeren die niet tegen de klippen op hebben uitgebreid; grondgebonden boeren, die niet meer koeien houden dan waar ze weiland voor hebben; en zelfs biologische boeren.

Maar biologische boeren zijn niet de oorzaak van het probleem, ze zijn juist deel van de oplossing. Producenten kunnen nu al de vraag naar biologische producten niet aan. Er is een overschot aan reguliere melk en FrieslandCampina heeft een wachtlijst voor melkveehouders die willen overschakelen op een biologische bedrijfsvoering.

Bij de voorgestelde 'oplossing' betalen al deze boeren de prijs voor het risico dat een minderheid welbewust nam. Zo creëert de staatssecretaris een pervers systeem waarin de negatieve gevolgen van onverantwoordelijk gedrag worden afgewenteld op het collectief. We hebben bij de bankencrisis gezien wat er dan gebeurt: expansiedrift en risicogedrag nemen toe, want als het goed gaat win je, en als het fout gaat, betaalt het collectief.

Dat de staatssecretaris niet de goeden tegen de kwaden wil beschermen, kan alleen maar betekenen dat hij nu volstrekt de weg kwijt is. Wellicht is hij verstrikt geraakt in het web van lobbypartijen (van de grootste spelers, want die kunnen lobbyisten betalen) en hun drogredenen. Het is, voor al die kleine boeren en voor de samenleving als geheel, te hopen dat de Tweede Kamer daar een stokje voor steekt en de rekening alsnog daar legt waar hij thuis hoort: op het bord van de onverantwoordelijke veel-melkers.

Roos Vonk, psycholoog en initiatiefnemer van een hooglerarenpleidooi voor duurzame veeteelt en Marien Abrahamse, oud-journalist NRC/FD.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden