OpinieJongere generaties

Laat in deze crisis alle generaties samen beslissen

Premier Rutte heeft jongere generaties opgeroepen om mee te denken over oplossingen in de coronacrisis. Maar dit is niet genoeg: de besluiten moeten worden genomen in samenspraak met alle generaties, betogen Kim Jansen en Geertje Peneder.

Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Het optimisme op straat neemt zienderogen toe, soms tot grote schrik van de veiligheidsraad, het kabinet en het Outbreak Management Team (OMT). Terwijl zij de burger op het hart blijven drukken dat alle regels moeten worden nageleefd om de uitbraak van SarS-CoV-2 (het nieuwe coronavirus) en een heftige tweede golf te blijven beheersen, lijken de mores met volle parken, drukke stranden, overvolle winkelstraten en antiracistische demonstraties veranderd.

De oplossing ligt niet bij het bemoedigend vragen aan burgers om hun verantwoordelijk te blijven pakken. Om te borgen dat de adviezen ter harte worden genomen, moeten deze komen van vertegenwoordigers van alle generaties. Niet alleen van Generatie X. En een simpele oproep aan jongeren om mee te denken is lang niet voldoende om te zorgen dat adviezen ook breed worden gedragen.

Bijna drie maanden wordt Nederland bestuurd op basis van de zwaarwegende adviezen van het OMT, de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCB) en de Interdepartementale Commissie Crisisbeheersing (ICCB). Opvallend is dat de generatiediversiteit in deze teams marginaal is. Driekwart van de ‘coronabeslissers’ behoort tot Generatie X (50 tot 65 jaar). Eén generatie die beslist en voor alle generaties de koers uitzet. Opvallend, aangezien de oproep is: ‘Alleen samen krijgen we corona onder controle.’ Waarom begint dat ‘samen’ dan pas nadat de beslissingen zijn genomen? Als er niet snel meer generatiediversiteit in dergelijke teams wordt ingevoerd, zal de houdbaarheid van de adviezen in de samenleving alleen maar verder afnemen.

Generatiekloof

De noodzaak voor generatiediversiteit is zichtbaar in de mate waarin de maatregelen worden nageleefd. Als de nood duidelijk is, spelen generatieverschillen minder. Dat zagen we ook tijdens de eerste weken van de coronacrisis. Gaandeweg klonk de kritiek luider en werden de generatieverschillen zichtbaar. De zorgzame en voorzichtige Generatie X heeft geleid tot een intelligente lockdown om controle te houden over deze pandemie en daarmee mensenlevens te redden. Met deze aanpak hebben we onszelf en de economie ongenadig weggecijferd. Een instelling die Generatie X prima ligt: zij zijn opgevoed met waarden als loyaliteit en solidariteit. Vroeger was het ‘armpjes over elkaar, luisteren en jezelf wegcijferen in het belang van de gemeenschap’. Een zorgzame, hardwerkende en zekerheid zoekende generatie.

Andere waarden

Babyboomers (65 tot 80 jaar), pragmaten (35 tot 50 jaar) en millennials (20 tot 35 jaar) vinden deze opoffering moeilijker. Het zijn ook vooral deze generaties die worstelen met de maatregelen. Niet alleen omdat zij zijn opgevoed naar andere waarden, zoals vrijheid en autonomie. Ook hun levensfase geeft extra uitdagingen. Het actieve leven van de vitale babyboomers staat on hold. De zelfstandige pragmaten proberen thuis kinderen les te geven, terwijl de Zoom-meetings onverminderd doorgaan. De vrijheid zoekende millennials hebben hun sociale leven zien verdampen en kampen op hun kamer van 20 vierkante meter met gevoelens van eenzaamheid. En tieners liggen als apathische leguanen op de bank.

Deze crisis laat zien wat generaties voor elkaar over (moeten) hebben. Niet verwonderlijk dat er een ‘waar blijft de kwaliteit van leven?’-discussie op gang is gekomen en heeft geleid tot druk. Want hoezo: ‘Samen krijgen we…?’ Het is een illusie te denken dat alle generaties zich zomaar kunnen inleven in de normen en waarden van de allesbeslissende Generatie X. Zeker nu de merkbare noodzaak naar de achtergrond verdwijnt.

Complexe besluitvorming

Het is een must om in de politiek en het bedrijfsleven meer generaties te betrekken bij complexe besluitvorming. Dat zorgt niet alleen ervoor dat de adviezen beter worden nageleefd, maar ook dat ze breder zijn. Denk maar eens: waren de verpleeghuizen niet eerder in beeld gekomen als de stille en vooroorlogse generatie in het OMT had gezeten? Waren de eindexamens wel zo gemakkelijk afgeschaft als generatie Z (5 tot 20 jaar) aan tafel had gezeten? Als de millennials hadden meegedacht, waren er dan geen duurzaamheidsvoorwaarden gesteld aan bedrijven die steun krijgen? Als één generatie de discussie voert en de beslissingen neemt, dan mis je belangrijke invalshoeken en zinvolle ideeën en wordt de discussie luidkeels in de maatschappij gevoerd.

Plek aan tafel

Sluit dus geen generaties uit in de besluitvorming, maar maak ze er onderdeel van. Laat een generatiediverse groep beslissen, niet door verschillende generaties een plek aan tafel te geven, maar door ze een stem in de besluitvorming te geven. Dat is inclusiviteit.

Alleen het oproepen van een enkele generatie om mee te denken, zoals Rutte onlangs richting jongeren deed, is niet voldoende. Een gesprek zonder invloed wekt de verkeerde verwachtingen en is te beperkt. Is dit een gemakkelijke aanpak? Absoluut niet. In de huidige crisis zouden er zes generaties moeten meebeslissen. Vele generaties aan tafel leidt ongetwijfeld tot pittige discussies en lastige besluitvorming. Maar zonder wrijving geen glans. Wil je duurzame, gedragen oplossingen, dan moet je de weg van de generatie-inclusiviteit bewandelen.

Kim Jansen en Geertje Peneder eigenaar van The Young Workforce

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden