Opinie

Laat Groningen weer de motor worden van de Nederlandse economie

Duurzaamheid In Groningen moeten we investeren in nieuwe energieneutrale bouw, stoppen met gas en overgaan op biomassa, wind en zon. Dan doen we écht iets nieuws.

Woltersum, Groningen Beeld anp

In Groningen voltrekt zich een drama waarbij de veroorzaker met lapmiddelen de schade recht probeert te trekken. Dat is niet alleen principieel onwenselijk, het betekent ook een enorme gemiste kans voor 'het pronkjuweel in gouden rand', zoals het Groningse volkslied stad en provincie zo treffend omschrijft.

Sinds 1959 vindt er in Groningen gaswinning plaats. Het gas was de motor voor een ongekende economische bloei van ons land. Nederland heeft zijn welvaart mede te danken aan het gas in Slochteren en verdient daar nog steeds zo'n 12 tot 14 miljard euro per jaar mee.

Vanaf de jaren tachtig bleken er ook risico's aan de winning te kleven. Door bodemdaling kreeg Groningen te maken met aardschokken. Sinds 1986 zijn er meer dan duizend gemeten. Deze schokken werden in de loop van de tijd zwaarder, wat leidde tot steeds meer schade aan gebouwen. De overheid heeft nu 1,2 miljard euro vrijgemaakt om deze schade te verhelpen.

Daarbij is de NAM, die voor ongeveer eenderde bijdraagt, aangewezen als de partij die mag bepalen hoe dat herstel praktisch wordt uitgevoerd. Een bijzondere keuze, want de NAM haalt gas uit de grond en weet niets van bouwen, gebiedsontwikkeling of regionale infrastructuur. Zij heeft er geen belang bij verder te kijken dan de zeer beperkte opdracht van het verstevigen van woningen en het in stand houden van de status quo.

Waarom nu niet de kans grijpen om echt iets nieuws te doen? In veel gevallen is versteviging van huizen, scholen en andere gebouwen de juiste mogelijkheid om de veiligheid van bewoners en gebruikers op de korte termijn te garanderen. Maar als het bij verstevigen blijft - en dat is de huidige koers - dan missen we de kans op een grote, innovatieve impuls op het gebied van duurzaamheid.

Kiruna

We kunnen wat dit betreft iets leren van de Zweedse plaats Kiruna, waar de mijnbouw vergelijkbare problemen als in Groningen veroorzaakte. In plaats van lapmiddelen als het verstevigen van gebouwen is hier gekozen voor een structurele aanpak en worden delen van de stad op veiliger plaatsen herbouwd. Daarbij kan de stad profiteren van nieuwe, duurzame bouwtechnieken. Groningen kan zelf van het gas af en wordt daarmee een aanjager van een energietransitie, waarna gas geen rol meer speelt in de gebouwde omgeving. Zo helpt Groningen Nederland van het gas af. Een transitie die hard nodig is vanuit het oogpunt van energieafhankelijkheid en de verduurzaming.

De aanpak van Kiruna kan voor Groningen een enorme inspiratiebron zijn. Op dit moment is het beleid in Groningen gericht op het herstellen van schade en het preventief verstevigen van huizen. Herstellen is een bodemloze put en verstevigen levert Groningers geen verbetering op. Is het niet veel slimmer om nu alleen die gebouwen aan te pakken die dat echt waard zijn en daarnaast te investeren in nieuwe, energieneutrale bouwwerken die sterk genoeg zijn om bevingen op te vangen? Dat biedt optimale mogelijkheden om op grote schaal in te spelen op de energie van de toekomst: biomassa, wind en zon.

Naast de inzet van 1,2 miljard euro uit Den Haag kan gebruik worden gemaakt van de gekapitaliseerde waarde van de energierekening die energieneutrale huizen niet meer hebben. Op allerlei plaatsen in Nederland vindt renovatie en nieuwbouw plaats, waar de nieuwste energietechnieken een plaats hebben. Maar bij een van de grootste projecten op bouwgebied - dat in Groningen - komen we niet verder dan opknappen en stutten.

In Kiruna is gekozen voor een structurele aanpak en worden delen van de stad op veiliger plaatsen herbouwd. Het stadsscentrum, inclusief deze kerk, wordt verplaatst. Beeld afp

Nieuwe energiebronnen

We moeten nu kiezen voor een toekomstgerichte benadering, waarbij we sterk inzetten op nieuwe energiebronnen, die kansen bieden voor een andere economische ontwikkeling: een nieuwe bio-based economie van bedrijven die duurzaam produceren of telen. Dat levert onderscheidende economische bedrijvigheid op voor Groningen, waaraan in deze krimpregio grote behoefte is.

In Kiruna zijn de bewoners trots dat ze na ruim honderd jaar hun stad voor de tweede keer kunnen vormgeven. Dat kan ook in de provincie Groningen, maar dat vereist wel een stevig en moedig standpunt van de Groningers.

Laat Groningen voor de tweede keer de motor worden van de Nederlandse economie, maar dan voor wat betreft innovatie en duurzaamheid. Groningen verdient een grootschalige compensatie voor de schade en een impuls voor een regionale economie rond schone energie. Waar de op gas gebaseerde groei begonnen is, stoppen we er ook als eerste mee. De bio-based economie is voor Groningen op termijn veel lucratiever dan de fossiele-energie-economie, waar nu meer dan 15 miljard euro in wordt gepompt, onder meer in de vorm van kolen- en gascentrales.

De NAM heeft een partij geselecteerd om de uitvoering aan over te dragen, maar doet dit vanuit de uitgangspunten herstellen en verstevigen. Wat ons betreft worden de uitgangspunten door een democratisch platform opnieuw bepaald. Dat platform kan bottom-up met inwoners en professionals de praktische uitdagingen van wonen in een gebied van aardbevingen aan.

Laat het platform een concreet project kiezen om een wijk of klein dorp opnieuw op te bouwen, waarbij het de nieuwste, energieneutrale bouwmogelijkheden benut. Geen traditionele gasaansluitingen, maar zon- of bodemwarmte. Zo krijgt Groningen, dat decennia lang het wingewest van de Randstad is geweest, iets terug.

Groningers houden van hun land en willen blijven leven. Zij moeten geen doekje voor het bloeden krijgen, maar kunnen rekenen op echte waardencreatie voor hun leefomgeving.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden