Opinie Handelsoorlog

Laat EU en China nultarief op auto’s introduceren

Hoe kan escalatie van het handelsconflict tussen de VS en de EU en China worden voorkomen?

Premier Rutte ontmoet president Donald Trump in het Witte Huis. Beeld EPA

Onder critici van president Trump is het niet ongebruikelijk om zijn beleid ad hominem af te doen met verwijten van lompheid, xenofobie en misogynie. Ook deze krant wijst met regelmaat op het karakterfalen van de Amerikaanse president. Als voormalig vastgoedhandelaar heeft Trump zeker nog wat te leren op het terrein van de politieke wellevendheid en diplomatieke gedragscodes. Zijn optreden verraadt de rauwe omgangsvormen die in de vastgoedwereld kennelijk gebruikelijk zijn.

In de door Trump ontketende handelsoorlog moeten feiten over het handelsverkeer onder ogen worden gezien. Vast staat dat China en de EU over de hele linie protectionistischer zijn dan de VS. Voor industriële producten geldt een gemiddeld Amerikaans tarief van 2,7 procent, waar de EU en China respectievelijk 3,4 en 11,8 procent heffen.

De VS importeren landbouwproducten tegen een tarief van 6 procent; de EU en China rekenen 14 en 22 procent. De VS importeren personenauto’s tegen 2,5 procent, waar de EU en China 10 en 15 procent heffen. Een lager tarief in de EU en China kan fabrikanten doen besluiten in de VS auto’s te produceren voor de Europese en Chinese markt.

Onevenwichtigheden

Consequent hamert Trump op het aambeeld van onevenwichtigheden op de handelsbalans en verbindt daaraan het verlies van banen in de maakindustrie. Daar kan men verschillend over oordelen. Trump-aanhangers kunnen menen dat hij zich werkelijk inspant om het recht op werk van de Amerikaanse arbeider, verankerd in verdragen en constituties, veilig te stellen.

Handelsmaatregelen om werkgelegenheid te beschermen zijn overigens niet nieuw. Tussen 2004 en 2008 verdrievoudigden de importen van goedkope autobanden vanuit China. Een van de oorzaken was het verplaatsen van Amerikaanse productielijnen naar Aziatische landen. Na klachten van de vakbonden introduceerde president Obama in september 2009 een heffing van 35 procent op Chinese banden. De Wereldhandelsorganisatie (WHO) beoordeelde deze heffing als rechtmatig, omdat de importen massaal en onverwacht toenamen.

In het huidige conflict gaat het om langdurige onevenwichtigheden. Omdat de WHO vrijhandel bevordert zonder zich te bekommeren om evenwicht in handelsbalansen (dat is een zorg van het IMF) beroepen de VS zich op nationale veiligheid. Volgens handelspartners maken de VS oneigenlijk gebruik van de regels. De WHO biedt niettemin ruimte voor partijen om nationale veiligheid in te roepen bij een ‘noodsituatie’. Trump heeft eerder gezegd dat afhankelijkheid van buitenlands staal en aluminium een risico vormt voor de productie van wapentuig en vliegtuigen, een zaak die de nationale veiligheid aangaat.

Kunststukje

De Amerikaanse tarieven op staal en aluminium, gevolgd door tegenmaatregelen van de EU en China, leiden op termijn tot economische inactiviteit en werkloosheid. Hoe kan escalatie worden voorkomen? Een mogelijkheid is het bewandelen van de monetaire weg door akkoorden te sluiten over wisselkoersverhoudingen die leiden tot herstel van evenwicht op de handelsbalansen. In het verleden is dat met succes gedaan door afspraken tussen de belangrijke industrielanden. Met het Plaza-akkoord van 1985 werd de stijging van de dollar een halt toegeroepen. Het befaamde Louvre-akkoord van 1987 leidde tot stabiele wisselkoersverhoudingen. De kans dat anno 2018 zo’n kunststukje wordt herhaald is om allerlei redenen erg klein.

Een andere uitweg is het structureel aanpakken van onevenwichtigheden in handelsstromen door alle partijen, inclusief de EU en China. Zij kunnen maatregelen nemen die handelsbalansen in evenwicht brengen. Een sterke verlaging van invoertarieven van Chinese en Europese zijde ligt voor de hand, bijvoorbeeld als gebaar van goede wil de introductie van een nultarief op de handel in personenauto’s. Wie haalt het lont uit het kruitvat en brengt de partijen tot zinnen?

Het huidige wereldhandelssysteem is statisch en ontbeert de flexibiliteit die noodzakelijk is voor meer evenwichtige handelsstromen. In een ideaal scenario bereiden de belangrijkste handelspartners zich voor op modernisering van de WHO. Misschien kan onze minister-president, die zich warmloopt als president van de Europese Raad, wat ideeën spuien.

Erik Denters is hoofddocent internationaal economisch recht aan de Vrije Universiteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.