commentaar

Laat de internationale gemeenschap lessen trekken uit de oorlog tegen terrorisme

Amerikaanse troepen in Afghanistan in 2006. Beeld Getty
Amerikaanse troepen in Afghanistan in 2006.Beeld Getty

Precies twintig jaar geleden werd de wereld opgeschrikt door een gruwelijke aanslag op het World Trade Center in New York – hét symbool van het westerse kapitalisme. Bijna drieduizend mensen verloren bij de aanslag het leven, voor de overlevenden en nabestaanden resteert een levenslang trauma. Na jaren van relatieve rust had zich op 9/11 een nieuwe vijand van het Westen ­geopenbaard: het islamitisch extremisme.

Anno 2021 is de treurige conclusie dat de oorlog ­tegen terrorisme die toenmalige president George W. Bush na 9/11 begon met de inval in Afghanistan en Irak, volledig is mislukt. Islamitische terreur is niet uitgeroeid; de oorlog heeft alleen maar meer onschuldige slachtoffers gemaakt en een vrijwel onherstelbare kloof geslagen tussen de conservatief-islamitische en westerse wereld. Onschuldige moslims wereldwijd zijn sinds 9/11 het slachtoffer van islamofobie, waardoor in het Westen moslimmigranten moeilijker integreren en de kloof steeds verder verdiept.

Tijdens de oorlogen in Irak en Afghanistan zijn honderdduizenden doden gevallen, onder wie vele onschuldige burgers. Met welk resultaat? Vorige maand hebben de Amerikanen en hun westerse bondgenoten Afghanistan verlaten om het landsbestuur over te laten aan de extremistische Taliban die zij juist probeerden te bestrijden. Irak is na de Amerikaanse terugtrekking in vrijwel alle opzichten in puin achtergelaten.

En de islamitische terreur? Die is nooit verslagen, maar keert steeds in nieuwe gedaanten terug, vaak geholpen door het Westen doordat steeds weer de verkeerde lokale groeperingen tot bondgenoot worden gebombardeerd en bewapend. Hiermee worden niet alleen nieuwe radicale bewegingen in het zadel geholpen, maar ook lokaal etnische conflicten aangewakkerd die de chaos versterken en het gezag van de overheid ondermijnen. Dit gebeurde in Afghanistan en Irak, en nu voltrekt hetzelfde scenario zich ook in de Sahel na de Franse interventie in Mali.

De belangrijkste les echter van de War on Terror is dat de militaire aanwezigheid in Afghanistan en Irak, bedoeld om terroristische cellen op te sporen en te vernietigen, niet leidde tot een gevoel van veiligheid bij burgers. Integendeel, hun dagelijks leven werd niet beschermd maar op zijn kop gezet door de militaire antiterrorismeoperaties en vergeldingsacties van lokale strijdende partijen. Het zou een van de verklaringen kunnen zijn waarom veel Afghanen – met name op het conservatieve platteland – nu een stabiel, rustig en ­veilig leven onder de Taliban verkiezen en de extremistische interpretatie van de islam voor lief nemen.

In de geweldsspiraal van antiterreurinterventies groeien bovendien steeds weer nieuwe generaties op met een haat tegen het Westen omdat ze familieleden, huizen of andere bezittingen zijn verloren als gevolg van bombardementen. De combinatie van wrok, ­armoede en uitzichtloosheid, en een corrupte of af­wezige overheid, zonder gezag of functionerende rechtspraak, vormt de ideale voedingsbodem voor ­terreur, zo heeft de geschiedenis inmiddels geleerd.

De nederlaag in Afghanistan zou het Westen de ogen moeten openen: islamitische terreur is een veelkoppig monster dat welig tiert op buitenlandse militaire aanwezigheid. Het bespelen van de gevoelens van onrecht en het sentiment speelbal te zijn van westerse belangen is dé manier om strijders te rekruteren. Om terreur te stoppen is dus een eerlijker mondiaal speelveld nodig, waar overheden en hun instituties worden versterkt in plaats van ondermijnd door buitenlandse interventie. Het winnen van hearts and minds van burgers zou dan geen bijzaak moeten zijn van terreurbestrijding maar hoofdzaak.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden