Opinie woningcorporaties

Laat corporaties bouwen voor een leefbare stad

Columnist Frank Kalshoven pleit voor een woningmarkt waar de ‘markt’ meer zijn werk kan doen. Dat leidt onherroepelijk tot nog minder betaalbare goede woningen en een teloorgang van de leefbaarheid van onze steden, betogen Hester van Buren en Mirthe Biemans van woningcorporatie Rochdale.

Bouwplaats voor huizen in de nieuwe wijk Lauwik, onderdeel van de stadsuitbreiding Waalsprong van Nijmegen. Er worden hier verschillende woningtypen gebouwd, zowel voor sociale huur als koop en vrije sector. Beeld Hollandse Hoogte / Flip Franssen

Frank Kalshoven staat niet alleen in zijn geloof dat de vrije markt de woningnood zal oplossen. Ondanks het tekort aan betaalbare woningen en de roep van woningzoekenden en gemeenten om hier iets aan te doen, zet de regering het beleid voort om het aantal betaalbare huurwoningen kleiner te maken.

De woningmarkt is geen vrije markt. De marktprijs van een woning wordt grotendeels bepaald door waar die ­woning staat en heeft weinig meer van doen met de kostprijs. Vergelijk de prijzen van woningen in Amsterdam en Drenthe maar eens. Omdat grond schaars en niet te produceren is, weet iedere econoom dat de wetten van de vrije markt niet gelden. Woningzoekenden kunnen daarover meepraten. Hoewel de huizenprijzen in 2018 met 9 procent stegen, steeg het aantal vergunde nieuwbouwwoningen niet. Dit jaar nam het zelfs af. In een goed functionerende markt zou het tegenovergestelde gebeuren. Meer dan honderd jaar geleden was het besef er wel dat de markt voor woningen niet werkte. Met de invoering van de Woningwet werden woningcorporaties opgericht om mensen een stabiele, betaalbare een goede woning te kunnen bieden.

Beleggingsobjecten

Dat was toen. Ondertussen zien we internationaal én in Nederland een trend om woningen hoofdzakelijk als beleggingsobjecten te zien. De Volkskrant liet zien dat de grootste buitenlandse beleggers al evenveel woningen hebben als een grote woningcorporatie. Woningen die in sneltreinvaart opgekocht en verkocht worden met als enig doel: geld verdienen. Bijna de helft van de verkochte huurwoningen wordt opgekocht door buitenlandse investeerders. Hoewel er zeker Nederlandse marktpartijen zijn die wel woningen bijbouwen en investeren voor de lange termijn, doen deze nieuwe partijen dat niet. Deze ‘marktwerking’ werkt dus vooral prijsopdrijvend.

Huisvesting is een eerste levensbehoefte en een grondrecht. Terwijl volkshuisvesting in het verdomhoekje staat en hoopvol naar de markt wordt gekeken, loopt het tekort aan betaalbare woningen alleen maar verder op. Er zijn te veel mensen die geen sociale huurwoning kunnen krijgen en te weinig verdienen voor een koopwoning. In de grote steden kunnen zij op de ‘markt’ niet terecht voor een betaalbare woning en corporaties kunnen en mogen niet meer voor hen bouwen.

Terugdraaien belasting

De mogelijkheid voor corporaties om betaalbare woningen bij te bouwen wordt steeds kleiner door de almaar stijgende belastingen. Alleen al Rochdale – slechts één van de ruim driehonderd corporaties – kan ieder jaar vijfhonderd woningen extra bouwen als de belasting op betaalbaar verhuren wordt teruggedraaid. Een belofte die meermaals is gedaan door de politiek maar niet wordt nagekomen. Sterker, corporaties krijgen er binnenkort weer een extra belasting bij. Inmiddels gaat vier maanden huur van onze sociale huurwoningen direct naar de staatskas, terwijl dure huurwoningen zijn vrijgesteld van die belasting.

De afbraak van woningcorporaties zorgt niet alleen voor een oplopend woningtekort, maar ook voor minder leefbare steden. De naargeestige buitenwijken en extreme concentraties van armoede zoals in Londen en Parijs, of erger als je nog verder weg kijkt, kennen we hier in Nederland gelukkig niet. Dat is niet toevallig zo ontstaan. De afgelopen honderd jaar is gebouwd aan steden waar mensen met allerlei inkomens goed en betaalbaar kunnen wonen en het heeft geleid tot de leefbaarste steden ter wereld. Dat kan omdat ruim driehonderd maatschappelijke organisaties zonder winstoogmerk woningen bouwen, beheren en verhuren. Een Nederlandse prestatie waar in het buitenland vaak met afgunst naar wordt gekeken.

Leefbaarheid

Die leefbaarheid is geen gegeven, onderzoek laat zien dat de leefbaarheid afneemt door het verkleinen van de sociale huursector. Door het tekort aan sociale huurwoningen zijn de betaalbare woningen die over zijn, vooral bestemd voor de kwetsbaarste mensen. Zo werken we toe naar steden die alleen nog voor de armsten of rijksten zijn. En krijgen we steeds sterkere concentraties van armoede in buurten met veel sociale huur. Met alle gevolgen van dien.

Door het gebrek aan betaalbare woningen wordt de nood voor middengroepen steeds hoger. Deze mensen hebben niets aan nóg een appartement van 1.500 euro per maand. Een leefbare stad heeft juist hen nodig. De mensen die de stad schoon en veilig houden, die ons verzorgen als we ziek zijn en onze kinderen lesgeven.

Middeninkomens

Hoe het wel moet? Draai de verhuurderheffing om en belast dure huurwoningen in plaats van betaalbare. Verander de wet om middeninkomens toegang te geven tot betaalbare huurwoningen, zeker in de grote steden. Dan kunnen en moeten woningcorporaties weer meer bouwen en ook plek bieden aan mensen met een middeninkomen.

Als we onze Nederlandse, leefbare steden willen behouden, moeten mensen met bescheiden en hoge inkomens er allemaal goed kunnen wonen. We moeten onze traditie van volkshuisvesting koesteren en versterken. Laten we stoppen met de afbraak van wat vele generaties voor ons in meer dan honderd jaar hebben opgebouwd en betaalbaar wonen weer voorop stellen.

Hester van Buren is bestuursvoorzitter van woningcorporatie Rochdale. Mirthe Biemans is manager strategie bij Rochdale.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden