Opinie lerarentekort

Kwetsbare kinderen verdienen de beste onderwijzers

Het lerarentekort is vooral desastreus voor kinderen met minder kansen, betogen Hans Spekman en Arie Schilling.

Utrechtse scholieren. Beeld Marcel van den Bergh

Vrijdag kwam er extra geld voor het onderwijs. Een fors bedrag, maar incidenteel geld voor een structureel probleem zal geen oplossing bieden. Het lerarentekort blijft maar groeien. De gevolgen zijn desastreus. In de hoek waar de kwetsbaarste kinderen zitten, vallen de klappen het hardst.

Het Jeugdeducatiefonds werkt samen op scholen met kinderen met minder kansen, maar even leergiering en gretig als anderen. Zij moeten het hebben van wat school aanbiedt, want thuis is er te weinig en thuis is de stress die armoede met zich meebrengt. De school is vaak de enige manier om in contact te komen met cultuur, sport of muziek. Daarom werken steeds meer scholen met een verlengde schooldag. Zonder leraar verdwijnt een samenleving waarin alle kinderen zich maximaal kunnen ontwikkelen. Onderwijsachterstanden nemen toe en de tweedeling in ons land groeit nog verder.

Het personeelsverloop op deze scholen is groot, omdat het werk zo veel extra van de leraren vraagt. Dat leidt tot onrust en negatief gedrag bij de leerlingen. Deze kwetsbare kinderen verdienen de beste leraren, maar die zijn juist hier nauwelijks te vinden. ‘Bij ons hebben we de formatie rond, maar wel met vijf onbevoegden zelfstandig voor de groep’, zegt een ­leraar die anoniem wil blijven. Meint Helder, directeur van De Horizon in Delft, zegt: ‘Als we niets gedaan hadden, waren we het jaar gestart met ruim drie fte tekort. Als we morgen stoppen met het werken met onbevoegden, dan is het onmogelijk ­onderwijs te garanderen aan alle kinderen voor vijf dagen per week.’

Achterstanden

De problematiek is op scholen waar veel kinderen in armoede zitten complexer. Op het gebied van onderwijs zijn er vaak grote achterstanden. Kinderen nemen de zorgen van thuis mee naar school, wat ze weer belemmert om te gaan tot leren.

Op deze scholen komt alles samen. Leraren zien dagelijks hoe het met de kinderen gaat, weten wat er nodig is, maar worden ook geconfronteerd met trage systemen in de hulpverlening. Scholen waar het Jeugdeducatiefonds mee samenwerkt, hebben te lijden onder de sociale segregatie. Bevolkingsgroepen mengen steeds minder op de scholen, zodat kinderen zich ook niet aan elkaar kunnen optrekken.

Tekorten

De druk op schoolleiders neemt toe. Zij zijn meer tijd kwijt aan het zoeken naar personeel. Zij moeten de school draaiend te houden, ook als dat bijna onmogelijk is. Dit leidt tot tekorten aan schoolleiders, omdat zij opgebrand raken of terugkeren voor de klas. Verschillende directeuren geven aan dat sollicitanten meerdere ijzers in het vuur hebben. ‘Ik heb vijf keer gehoord dat een kandidaat liever kiest voor een school met een makkelijkere doelgroep’, laat een directeur uit Brabant weten.

Maar er zijn ook creatieve initiatieven. ‘We hebben Actie Doornroosje opgezet’, zegt Susanne Kikken uit Heerlen. ‘Daarmee willen we mensen met een onderwijs­bevoegdheid die niet meer werken in het onderwijs motiveren om terug te keren.

Vrijwel overal worden noodmaatregelen getroffen om de kinderen maar niet naar huis toe te sturen: klassen worden groter gemaakt, personeel met andere taken wordt voor de groep gezet of klassen worden verdeeld. Op De Horizon in Delft beginnen ze daar niet aan. Vanuit de gedachte ‘geen leerkracht, geen onderwijs’ is er beleid ontwikkeld. ‘We zoeken eerst vervanging. Als dat niet lukt, gaan de kinderen naar huis’, aldus Helder.

We vroegen naar wat nodig is om deze onderwijsramp te keren. De antwoorden waren duidelijk: trek het salaris in het primair onderwijs gelijk met dat in het voortgezet onderwijs. Zet in op waardering voor het vak. Samengevat is dat de boodschap, die iedereen onderschrijft: incidenteel geld is niet genoeg, investeer structureel in goed onderwijs, zet de school centraal. Kinderen die opgroeien vanuit achterstand hebben dat nog veel harder nodig. 

Hans Spekman en Arie Schilling zijn respectievelijk directeur en coördinator van het Jeugdeducatiefonds.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden