Column Harriët Duurvoort

Kwetsbare jeugd is onze verantwoordelijkheid

Waarom grijpt het verhaal van Lili en Howick de meeste mensen zo bij de strot? Die handgeschreven brief. Alstublieft, stuur ons niet naar een weeshuis. Knoop in je maag, brok in de keel. ‘ Dit is zo onrechtvaardig!’, schreeuwt je binnenste.

Menselijkheid moet altijd prevaleren als het om kinderen gaat. Uitzonderingen daargelaten overstijgt die compassie gelukkig de kloof tussen links en rechts.

Kinderen hebben er niet voor gekozen om als dreumes in Nederland te gaan wonen, jarenlang in een asielprocedure te zitten en gewoon wortel te schieten in het land waar ze leven, waarvan ze de taal spreken, naar school gaan en vriendjes en vriendinnetjes hebben gemaakt.

Behalve Lili en Howick zijn er helaas ook nog andere kinderen die in de kou staan. In het Nederland van vandaag, waar de welvaart tegen de klippen opklotst en we zo rijk zijn dat er zelfs een douceurtje van 2 miljard afkan voor Britse aandeelhouders van Shell en Unilever.

Ook deze kinderen hebben niet om hun lot gevraagd. Om geboren te worden met een beperking of ouders te hebben die hen verwaarlozen.

Door de puinhoop in de jeugdzorg zijn ook dit kinderen van de rekening. Als de ouders verzaken of hulp nodig hebben, dan is het onze plicht als beschaafde samenleving ze liefdevol en professioneel op te vangen. Kwetsbare jeugd is onze verantwoordelijkheid. Met individualisme en participatiesamenleving, hard genoeg voor kwetsbare volwassenen, mogen we minderjarigen nog niet opzadelen. Een holle frase als ‘neem verantwoordelijkheid voor je eigen leven’ (zoek het zelf maar uit) mag nog lang niet aan de orde zijn.

Afgelopen maandag togen bij hoge uitzondering ruim drieduizend jeugdzorgmedewerkers naar Den Haag om te demonstreren. Ze eisten minder bureaucratie, een einde aan de ‘aanbestedingswaanzin’ en een budget van 750 miljoen extra: het terugdraaien van de 450 miljoen euro bezuinigingen plus 300 miljoen euro om de sterke toename van de vraag naar jeugdzorg aan te kunnen.

De afgelopen jaren is al vaak de noodklok geluid. De overheveling van jeugdzorg naar gemeenten veroorzaakt willekeur, ‘postcodezorg’ en bureaucratie. Geld is er door de bezuinigingen te weinig. Gemeenten pogen dit op te lossen door aan te besteden aan de goedkoopste aanbieder. De continuïteit van zorg raakt zo in het geding, zowel voor medewerkers als zorgontvangers. De werkdruk is torenhoog en er komt veel extra administratie bij, want elke gemeente heeft andere regels. Gevolg: oplopende wachtlijsten, kinderen en ouders die niet de zorg krijgen die hard nodig is.

Het is een kras op de plaat. Vele anderen gingen de jeugdzorgmedewerkers voor in kritiek op het nieuwe stelsel. Ouders van kinderen met een beperking, jeugdpsychiaters, zorginstellingen, huisartsen, belangenverenigingen.

Gevraagd naar een schrijnend voorbeeld vertelde een jeugdbeschermer aan de Amsterdamse zender AT5: ‘Een 15-jarig dakloos meisje waar ik door bureaucratische ellende geen slaapplek voor krijg. Voor kamerbegeleiding is een wachtlijst van twee jaar. Als een kind op zijn 16de uit een gezin knalt, kan hij of zij pas met 18 jaar hulp krijgen. Waar laat je zo’n kind in die periode?’

Het hoogtepunt van de manifestatie was het optreden van de 20-jarige Jason Bhugwandass, die dertien maanden in de gesloten jeugdzorg heeft doorgebracht. Hij droeg een gedicht voor, waarmee hij de ruim vierhonderdduizend Nederlandse kinderen en jongeren – 11 procent van de Nederlandse jeugd – die jeugdzorg krijgen een stem gaf:

Wij jeugdzorgkinderen zijn klompjes klei/ Je kan ons tot alles vormen/ De wereld ligt voor ons open/ Wij kunnen alles worden/ Een liefdevolle vader/ Een geniale neuroloog/ Een profvoetballer / Zolang de kleinat is/ Valt veel terug te draaien/ Wacht je te lang/ Dan zijn we kurkdroog.

De demonstranten vingen tot hun ontzetting andermaal bot bij minister De Jonge. Als je de strak gemonteerde vlogs van onze hipste minister bekijkt, is er op zijn beleidsterreinen nooit een vuiltje aan de lucht. In de jeugdzorg wil hij niet ingrijpen. De gemeentes hebben beleidsvrijheid en geld genoeg, meent hij. Hij zal kijken naar de aanbestedingsregels.

Ik hoop tegen de klippen op dat ze tot inkeer komen. Mark Harbers voor Lili en Howick en Hugo de Jonge omwille van al die kinderen die door falend beleid in een noodsituatie zitten. Het zou toch wat pijnlijk zijn als we voor zorgbehoevende Nederlandse kids van lieverlee een beroep moeten doen op de noblesse oblige van Britse aandeelhouders met een Hollands dividendvoordeeltje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.