Commentaar

Kwaliteitsoppositie moet Rutte III bij de les houden

De Partij van de Arbeid moet afscheid nemen van haar zelfbeeld als 'onmisbare' bestuurderspartij.

Kuiken, Arib, Asscher, Spekman en Bijl tijdens de PvdA-ledenraad in Utrecht afgelopen zaterdag Beeld Freek van den Bergh

De Partij van de Arbeid is na haar historische nederlaag op zichzelf teruggeworpen. Partijleider Asscher trok zaterdag de voor de hand liggende conclusie dat de sociaaldemocraten in de oppositie op zoek moeten gaan naar nieuw elan en nieuwe politieke relevantie. Daarbij past ook een nieuwe partijvoorzitter, die in het najaar zal worden gekozen.

De samenwerking met de VVD was vanaf het begin omstreden bij de kiezers. Bestuurderspartij PvdA vond het niet nodig de achterban 'mee te nemen' in het regeringsavontuur; men ging ervan uit dat economische groei aan het eind van de rit vanzelf alle plooien zou gladstrijken.

Maar gedurende de hele regeerperiode voelden vele PvdA-kiezers zich door de eigen partij in de steek gelaten. Ouderen werden geconfronteerd met inkomensdaling. Werknemers met tijdelijke contracten en zzp'ers misten perspectief op bestaanszekerheid. De thuiszorg en de jeugdzorg werden weggedecentraliseerd. De onmacht van staatssecretaris Van Rijn om de verpleegzorg en het persoonsgebonden budget op orde te brengen, maakte de vertrouwensbreuk tussen de sociaaldemocratische hervormers en de betrokkenen onherstelbaar.

De PvdA heeft weliswaar geïnvesteerd in een grondige bezinning op de sociaal-democratische uitgangspunten, maar dit Van Waardeproject kreeg geen adequate vertaling in een wervend en op de toekomst gericht verkiezingsprogramma. Ook werden geen lessen getrokken uit de economische crisis. Het bleef bij enkele kritische opmerkingen over het bankwezen door minister Dijsselbloem van Financiën, zonder consequenties. Het debat over de verduurzaming van de economie ging grotendeels aan de sociaaldemocraten voorbij. Dat gold ook voor het debat over de toekomst van de Europese Unie en de euro.

Het zijn typisch sociaaldemocratische vraagstukken die raken aan het in goede banen leiden van de markteconomie en het bieden van perspectief op zinvolle arbeid. Het formuleren van nieuwe antwoorden op de enorme uitdagingen in een wereld in flux kan de Partij van de Arbeid de broodnodige inspiratie verschaffen voor het voeren van een 'kwaliteitsoppositie', die Rutte III bij de les houdt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden