VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen in Middelburg

Kunstcentrum de Vleeshal is toch koelbloedig open: als ‘winkel’

x Beeld x
xBeeld x

Terwijl de cultuursector op slot blijft, ging kunstcentrum de Vleeshal in Middelburg koelbloedig open. Wie binnenkomt, ziet nu als eerste een chique witte tentoonstellingswand met deze tekst: ‘Vleeshal Centrum voor hedendaagse kunst is gesloten. Vleeshal Winkel is geopend.’

Directeur Roos Gortzak werd ‘gek van het doorschuiven en botweg negeren van kunst en cultuur iedere coronapersconferentie’ en wil verantwoord laten zien wat wél kan. Ze liet haar hoofd techniek uitrekenen hoeveel mensen er veilig naar binnen zouden kunnen als ze de volledige expositieruimte van 300 vierkante meter tot winkel zou uitroepen: acht bezoekers bij twee publieksbegeleiders. Toen werden ze een winkel, helemaal in de geest van de steeds veranderende Vleeshal. ‘Zie het als een showroom, zoals Ikea heeft’, zegt Roos Gortzak droogjes.

En nu is de maanden uitgestelde tentoonstelling I Think I Look More like the Chrysler Building dan toch gewoon te zien in de gotische hal met de dikke muren, waar het Middelburgse vleeshouwersgilde vier eeuwen vlees verkocht. Winkel de Vleeshal biedt experimentele moderne kunst, voor de gelegenheid met opvraagbare prijslijst.

De Vleeshal, met publieksbegeleiders Dana Zoutman (l) en Lua Valino. Beeld Margriet Oostveen
De Vleeshal, met publieksbegeleiders Dana Zoutman (l) en Lua Valino.Beeld Margriet Oostveen

En de mensen staan ervoor in de rij. Toeristen, zoals Jamie en Marco Oosting uit Heerenveen met hun kleine kinderen, omdat zij vinden dat kunst bekijken net als winkelen bij vakantie hoort. En tientallen scholieren, gedoseerd rondgeleid. Lisa-Marie (15) heeft nog nooit moderne kunst gezien, alleen het Zeeuws Museum, waar ze met schoolreisjes jaar in jaar uit ‘naar dezelfde mummie moesten kijken’.

Minister Hugo de Jonge kan als ‘kunstliefhebber tot en met’ best ‘een dagje zonder kunst’, en zo klonk hij op de persconferentie van dinsdag toch weer alsof anderen alleen maar zeuren en zaniken. Zou De Jonge weten van de trouwe nieuwsbrieven die filmregisseur Jos Stelling, eigenaar van de fijnste bioscoop van Utrecht, al een jaar aan de liefhebbers van zijn Louis Hartlooper Complex schrijft? In oktober: ‘…het gevoel van rechtvaardigheid doet er nu even niet toe. Saamhorigheid is de sleutel en de slachtofferrol past ons niet, dus kop op.’ En na de volledige sluiting in december: ‘We zijn (…) optimistisch over het beperkt openen van de zalen ergens in april.’

De premier somde dinsdag wél dienstbaar per attractie op wat er allemaal open mag in de Efteling. Ik kan ook best even zonder kunst, als het erop aankomt zit vrijheid toch vooral in je hoofd. Maar het dedain is echt niet te harden. Niet waar politici met een voorkeur voor antisemitische grapjes moderne kunst haten, en vreemdelingen, en bepaalde academici en media.

De deelnemende kunstenaars in de Vleeshal onderzoeken intussen soeverein hoe ‘lichaam en psyche’ reageren op publieke ruimtes die steeds meer gedomineerd worden door ‘rationele principes en economische motieven’. Hun installaties laten zich nauwelijks ontcijferen, daarom loop ik braaf achter publieksbegeleider Dana Zoutman aan terwijl zij een groepje scholieren rondleidt. En leer ik en passant hoe ook de witte museumwand oftewel de ‘white cube’ inmiddels ter discussie staat, omdat een jonge generatie kunstenaars vreest dat die groepen buitensluit. Kasper Bosmans liet een muur van de Vleeshal roze verven door een aardige persoon en noemde dit kunstwerk Color Chosen by a Kind Person.

Na afloop vertelt Dana grijnzend hoe de speciale winkelprijslijst voor deze ernstige kunst ‘ook leuke discussies oproept’ met ‘rebellerige jongens’. Die vinden 50.000 euro voor een op het oog gefiguurzaagde abstracte sculptuur van Diane Simpson natuurlijk ‘aan de hoge kant’. Mag in de Vleeshal, die compromisloos maar ook laagdrempelig wil zijn.

De testwet die intussen dinsdag in de Kamer is aangenomen kan het musea, theaters en bioscopen nog moeilijker maken publiek te trekken. Want wie heeft het ervoor over? Roos Gortzak schrapte juist haar 4 euro entree, een winkel heft nu eenmaal geen toegang. Ze hoopt collega’s te overtuigen dat tijdelijk winkel worden kan. De burgemeester van Middelburg liet al loyaal weten graag langs te komen.

Bij vertrek koop ik om het te vieren een trui die ik begrijp. Er staat een grote V van Vleeshal op (en van Victorie, Vaccinatie en Vrijheid in je hoofd).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden