Column Bert Wagendorp

Kringlooplandbouw: de kloof tussen ideaal en werkelijkheid is een stuk breder dan een mestgoot

Minister van Landbouw Carola Schouten wil op weg met nieuw perspectief. Dat wil iedereen natuurlijk wel, maar in haar gisteren verschenen plan Op weg met nieuw perspectief gaat het over de landbouw. We moeten op weg naar kringlooplandbouw en duurzaam beheer van bodem, water en natuur. Schouten wees vijf regio’s aan die ons de weg moeten wijzen: de Achterhoek, de Peel, Twente, Flevoland en Noord-Nederland. De weg, zo zei Schouten, zal uiteindelijk leiden tot hogere voedselprijzen en een beter boereninkomen.

Het was een ongelukkige samenloop van omstandigheden dat het CBS maandag bekendmaakte dat de voedselprijzen het afgelopen jaar flink zijn gestegen: vlees en vis met 5, zuivel met 3, brood met 3,8 en groente en fruit met 2,6 procent. De opmerking van Schouten dat voedsel ‘ongelofelijk goedkoop’ is geworden, té goedkoop, maakte zodoende een ongelukkige landing. Dat de algehele prijsstijging sinds 2009 hoger was dan die van voedsel ging verloren in de snelle voedselprijzenpolarisatie.

Volgens de ouderenbond ANBO wordt ‘eten voor mensen met lage inkomens onbetaalbaar’. De koele cijfers zeggen dat Nederlanders nog nooit zo’n klein deel van hun inkomen aan voedsel hebben besteed (10 procent, in de jaren zeventig was dat het dubbele), maar koele cijfers leggen het momenteel kansloos af tegen beeldvorming.

Het is waar dat de prijs van groenten en fruit het afgelopen decennium buitenproportioneel steeg: met 20 procent. Voedseldeskundige Jaap Seidell wees er in het AD op dat ongezond voedsel goedkoper wordt en gezond eten duurder. Misschien kan daar, nu we toch bezig zijn, nog even een taskforce op worden gezet, die meteen even de btw-verhoging op groenten en fruit meeneemt.

Zoals altijd in toekomstperspectieven gloort een magistrale en oranje gekleurde horizon: in 2030 moet Nederland koploper kringlooplandbouw zijn en ‘agrarisch gidsland’. Eindelijk weer ergens gidsland in, het zou tijd worden. Daartoe gooit Schouten onder meer een ‘Taskforce Verdienmodel’ en een ‘Team Reststromen’ in de strijd.

Ik geloof in Schoutens goede bedoelingen om ‘samen’ op weg te gaan naar een duurzame en gezonde toekomst en een houdbaar voedselsysteem. Dat zal ook wel moeten, anders consumeren de boeren in 2050 het totale budget aan broeikassen dat ons tegen die tijd nog rest.

Maar Schouten heeft te maken met een machtige lobby. Nederland is na de VS de grootste exporteur van landbouwproducten ter wereld, jaarlijks goed voor negentig miljard euro. Mede daardoor is dit land gevuld met honderd miljoen kippen, dertien miljoen varkens, vier miljoen runderen en anderhalf miljoen schapen en geiten – en dan laat ik struisvogels en edelherten nog buiten beschouwing. Wil je een echt duurzame kringlooplandbouw, dan zou die veestapel eigenlijk moeten worden gehalveerd. Dat zal voorlopig niet gebeuren. Koploper kringlooplandbouw en tweede landbouwexporteur ter wereld: die twee zijn moeilijk te verenigen.

Behalve boeren moeten ook banken, supermarkten en consumenten volgens Schouten anders gaan kijken naar voedsel en de voedselproductie. Zeker, maar banken willen rendement, supermarkten winst en consumenten veel voor weinig. Niet alle banken, supermarkten en consumenten, maar de meeste wel.

De kloof tussen ideaal en werkelijkheid is breder dan een mestgoot en wat zou moeten, gebeurt helaas vaker niet dan wel, tot een echte crisis ons ertoe dwingt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden