Opinie

Krapte op de arbeidsmarkt is geen reden tot onrust, maar geeft juist reden tot grote vrolijkheid

Dat er meer vacatures zijn dan werkzoekenden is beslist geen bedreiging voor onze economische groei.

Hendrik Noten
Personeel gezocht bij Vis en meer in de Utrechtse Drieharingenstraat.  Beeld Raymond Rutting/ de Volkskrant
Personeel gezocht bij Vis en meer in de Utrechtse Drieharingenstraat.Beeld Raymond Rutting/ de Volkskrant

Recentelijk was het weer raak: nieuwe werkloosheidscijfers leidden tot het gebruikelijke rondje alarmisme over de zogeheten arbeidsmarktkrapte. Er zijn nu meer vacatures dan werkzoekenden. Het is een gekke gewaarwording: spraken ’s lands statistici vorig jaar nog over een ‘catastrofale’ krimp van de economie, zijn de werknemers nu niet aan te slepen.

Nog curieuzer is het feit dat we dit als slecht nieuws zien. Afgelopen zomer schreef de Volkskrant hierover al somberend dat ‘een nieuwe crisis dreigt’. Maar zo’n lage werkloosheid is toch precies wat kabinetten achtereen wilden? En nu we op dat punt aanbelanden blijkt het niet de oplossing, maar het probleem. Wat is hier aan de hand?

Het vaakst gehoorde bezwaar luidt dat krapte de economische groei bedreigt. De economie groeit óf doordat we in dezelfde tijd meer doen (we worden productiever), óf doordat we met meer tijd meer doen (we gaan meer werken). Dat laatste blijkt steeds moeilijker en daar zit de schrik.

Arbeidsethos

De boeman is ons arbeidsethos. Nederland is ‘kampioen deeltijdwerken’. Nergens in Europa zijn de werkweken zo kort als hier en dus kunnen er wel wat uurtjes bij, zo klinkt het. Helaas is dat veel te kort door de bocht. Ten eerste zijn we de laatste decennia per inwoner al meer gaan werken, zo blijkt uit CBS-cijfers. En het feit dat we Europees gezien zo weinig werken, verdient een grove korrel zout: Nederlanders gaan pas zeer laat met pensioen en werken zodoende eigenlijk even veel als de gemiddelde Europeaan.

Dan die economische groei: hoe erg is het als die achterwege blijft? In een aantal sectoren met krapte liggen de gemiddelde reële uurlonen lager dan een aantal jaar geleden. In bijvoorbeeld de handel en de horeca verdiende de gemiddelde barmedewerker of winkelbediende steeds iets minder.

Groei

Het is gek om het niet-vervullen van die vacatures te zien als een bedreiging van de groei. Waarom zou het soort groei van werk dat mensen minder betaalt zo gewenst zijn? Wie heeft daar precies baat bij? Daar komt de aap dan ook uit de mouw: op veel plekken moeten de vacatures wel vervuld worden maar mogen de lonen vooralsnog niet stijgen. Dat is geen crisis maar een keuze.

Is er dan niets aan de hand? Natuurlijk wel. Er zijn serieuze problemen op plekken als het onderwijs, de zorg en de vele technici die nodig zullen zijn voor de energietransitie. Alleen: die problemen komen veeleer voort uit achterblijvende investeringen en een nog altijd veel te lage interesse in technische vakken. Dat oplossen vereist een beter doordacht plan dan alles toeschrijven aan krapte.

Het is niet nodig ons op te laten jagen door gretige nieuwsberichten. Een krappe arbeidsmarkt geeft juist reden tot vrolijkheid: misschien gaan die reële lonen weer eens stijgen en gaat het eindelijk lukken mensen die al langer langs de kant staan aan werk te helpen. Dat is toch een glimlach waard.

Hendrik Noten is beleidsadviseur en auteur van het boek Fantoomgroei.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden