opinie ggz

Korte lijntjes, betrokkenheid en andere bekostiging: zo wordt de ggz-zorg beter voor patiënt en personeel

Het personeelstekort en de wachtlijsten zijn geen oorzaken, maar symptomen van de manier waarop de ggz is georganiseerd. Het kan écht anders met een aantal concrete veranderingen, betogen drie psychiaters.

Een Intensive Care Unit, waar een patiënt met zijn behandelaar verblijft, in een ggz-instelling in Tilburg. Beeld Hollandse Hoogte / Ton Toemen

Er is een nijpend en groeiend personeelstekort in de ggz, zo blijkt uit recente alarmerende berichtgeving, met grote negatieve gevolgen voor patiënten. Enkele maanden geleden was er al aandacht voor de lange wachtlijsten en patiënten die van het kastje naar de muur worden gestuurd. De ggz staat in de schijnwerpers, maar niet omdat het zo goed gaat. Je zou dus verwachten dat ggz-organisaties zo langzamerhand de hand in eigen boezem steken. Helaas ontbreekt een fundamentele analyse van de grote problemen in de ggz. Het personeelstekort en de wachtlijsten zijn namelijk geen oorzaken maar symptomen van een groter probleem: de manier waarop de Nederlandse ggz is georganiseerd.

Waarom willen steeds minder professionals in de ggz werken? Vaak gaat het om logge bureaucratische organisaties waar psychiaters en psychologen weinig in de melk te brokkelen hebben. Hoe aantrekkelijk is het ergens te werken met een torenhoge werkdruk, weinig autonomie en een enorme administratieve druk? Psychiaters, psychologen en verpleegkundigen in de ggz zijn mensen met hart voor de zaak, en met liefde lopen ze een stapje harder voor hun patiënten. Toch is op een gegeven moment de rek eruit en vragen ze zich af wie ze nu echt helpen – het bedrijf of de patiënt? Logisch dat psychiaters zich steeds minder lenen voor het blussen van brandjes in ggz-instellingen die too big to fail zijn.

Korte lijntjes

Waar zou je zelf behandeld willen worden als je last hebt van een depressie of psychose? Op een plek waar je een kundige en betrokken professional treft, gewoon tegenover of naast je in de spreekkamer. Iemand die je begeleidt op een persoonlijke manier, die breder kijkt dan een specifieke diagnose, een specialist die je naam kent en die je direct bij binnenkomst aanspreekt. Dat is nu niet het geval, en de conclusie moet dan ook zijn dat er iets fundamenteel mis is met de wijze waarop de huidige ggz is georganiseerd. Een roep om meer personeel heeft weinig kans van slagen als dat personeel niet in de ggz wil werken.

Als constructieve professionals willen wij ons hard maken om de uitwassen tegen te gaan die terecht in de krant komen. Het kan écht anders met een aantal concrete veranderingen. Allereerst zouden we terug moeten naar kleinere ggz-instellingen. Een plek waar men elkaar kent, met een persoonlijke en vertrouwde sfeer en korte lijntjes naar de huisarts en het ziekenhuis. Daar heb je iets aan als patiënt met psychische klachten, en dat maakt de behandeling van psychische klachten effectiever. Niemand wil een nummer zijn of iedere keer weer iemand anders tegenover zich hebben zitten. Psychiatrische zorg is persoonlijke zorg.

Andere kostenverdeling

Ten tweede zou je moeten nadenken over een ander bekostigingssysteem. De huidige opbouw van de ggz geeft veel kosten en zorgt dat patiënten met ernstigere of acute problematiek nu onvoldoende snel en intensief behandeling krijgen. Logisch om kortdurende en minder intensieve behandelingen aan te bieden als dat passend is, maar een langdurige en intensieve behandeling kost nu eenmaal geld. Wij geloven dat het meeste geld beschikbaar zou moeten zijn voor de meest zieke mensen.

Als laatste geeft de gemarginaliseerde rol van de psychiater in de ggz stof tot nadenken. Dat is ook iets waar psychiaters de hand in eigen boezem moeten steken: te lang hebben wij gemeend ons afzijdig te houden in het debat, maar dat is niet meer houdbaar. Onlangs schreven wij namens De Jonge Psychiater een manifest waarin we onze positie als psychiater willen herdefiniëren. Wij geloven dat juist de psychiater vanaf het begin aan het roer van de behandeling van ernstig zieke patiënten moet staan. Behandelen waar nodig, stoppen met behandelen waar mogelijk, maar bovenal persoonlijke en effectieve zorg bieden.

Als toekomstige generatie psychiaters houden we onszelf graag een spiegel voor om te kijken hoe we de zorg voor onze patiënten beter en effectiever kunnen maken. Het zou bestuurders en instellingen in de ggz sieren als ze dat ook wat vaker zouden doen.

Christiaan Vinkers, Joeri Tijdink en Frank Gerritse zijn psychiaters (in opleiding) en verbonden aan De Jonge Psychiater.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.