Opinie Misbruik katholieke kerk

Koppel priesterschap los van geslacht, geaardheid of levensstaat

Onder invloed van het Vaticaan staat de ontwikkeling naar vrouwelijke en gehuwde ambtsdragers binnen de Nederlandse kerk onder druk. Welke Nederlandse bisschop durft dit aan te kaarten in Rome, vraagt oud-geestelijk verzorger Jos Looijse zich af.

Protest tegen het seksueel misbruik in de katholieke kerk. Beeld EPA

Bisschop Hans van den Hende verdient lof vanwege zijn voortvarende aanpak van seksueel misbruik binnen de katholieke kerk. Het is goed dat hij ter voorbereiding van de misbruiktop in Vaticaanstad samen met Wim Deetman de paus mocht adviseren. Bij het verschijnen van het rapport van de commissie-Deetman in 2011 hield bisschop Van den Hende in toen nog zijn bisdom Breda voor alle medewerkers een informatieve bijeenkomst over beleid, gedragscode, preventie en bestrijding van het misbruik.

Vooruitgang teruggedraaid

In ontmoeting met de paus konden Deetman en Van den Hende Nederland representeren als gidsland voor de aanpak van het misbruik en de daarvoor noodzakelijke openheid en structurele veranderingen. Deetman heeft zijn inbreng ook op papier gezet, zodat de paus het kan nalezen. Maar wat jammer dat Van den Hende de paus niet een papier overhandigde met informatie vanuit het gidsland. Een gemiste kans. Hij had de paus kunnen herinneren aan de brief van het Werkverband van Katholieke Homopastores die al in oktober is verstuurd en waar men nog steeds geen reactie op mocht ontvangen. De homopastores van het Werkverband deden in hun brief een poging om aan de paus duidelijk te maken dat homoseksueel en pedoseksueel niet per definitie hetzelfde zijn. En dat niet homoseksualiteit tot misbruik kan leiden, maar een verkrampte omgang met (homo)seksualiteit en ontkenning van de kerkelijke en maatschappelijke realiteit in dezen.

Op dat papier had kunnen staan dat Nederland ooit gidsland was wat betreft de diversiteit op de kerkelijke werkvloer en ontwikkeling naar vrouwelijke en gehuwde ambtsdragers in de kerk. De generatie priesters met hun huisgenotes en gehuwde priesters die jarenlang als vrijwilliger steunpilaar in de parochies bleven sterft langzamerhand uit. Van priesters en geestelijk verzorgers met partners van hetzelfde geslacht maakt de overgrote meerderheid van gelovigen echt geen probleem meer. En van de vrouw aan het altaar of op de preekstoel ook niet. Er is gewenning en acceptatie, tot tevredenheid van velen. Pastoraal werkers en werksters zijn door de Nederlandse bisschoppen echter op aandrang van de naar binnen gekeerde Vaticaanse clerus zonder enig zicht op de maatschappelijke realiteit gemarginaliseerd.

Homoseksualiteit en homofobie verweven

Zelfs al zou het boek Sodoma van Frédéric Martel maar voor de helft op ware feiten berusten, dan is het nog schokkend om te vernemen hoezeer homoseksualiteit en homofobie met elkaar verweven zijn in de gesloten priestersalons en machtsgremia van het Vaticaan. En daar wordt de leer geformuleerd en beleid gemaakt.

Is er in deze salons en gremia plaats voor de vrouw in het ambt? En welke Nederlandse bisschop zou dat in Rome durven aankaarten? De kardinalen en instanties die daarover gaan lijken geen belang te hebben bij openheid en een andere verdeling van de macht. Waarom zouden zij geïnteresseerd zijn in outsiders die zich gaan bemoeien met hun praktijken? Iedere verandering in dezen zou alleen maar inbreuk maken op het gesloten hiërarchische machtssysteem.

Deze structuur kan worden doorbroken wanneer het priesterschap wordt losgekoppeld van geslacht, geaardheid of levensstaat. De aanpak van het misbruik zou dan worden geleid door vrouwen en mannen die op de werkvloer niet onder druk staan van een hypocriet machtssysteem en die niet belast zijn door de worsteling met hun eigen seksuele geaardheid en coming-out. Zou dit een radicale verandering van cultuur zijn, die volgens de paus in de plaatselijke kerken moet beginnen?

Mevr. J. Looijse is oud-geestelijk verzorger.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden