Koopkrachtplaatjes zijn het hoogtepunt van beschaving, maar toch zeggen ze weinig

Commentaar

Koopkrachtplaatjes, hoe bepalend ook voor de Nederlandse identiteit, benemen het zicht op de realiteit.

Een land dat zich tot ver achter de komma druk maakt over de portemonnee van zijn burgers heeft alle andere problemen blijkbaar opgelost. Beeld anp

Het is een beetje alsof een bakker roept: eet mijn broodjes niet of op zijn minst met mate. De hofleverancier van koopkrachtplaatjes, het Centraal Planbureau (CPB), vindt dat die veel te gretig en in te grote hoeveelheden worden geconsumeerd.

Het overheidsbeleid vertoont hierdoor obese trekjes, constateert CPB-directeur Laura van Geest. Continu worden nieuwe maatregelen genomen om te voorkomen dat de koopkracht van een bepaalde groep te veel daalt, alles om het beeld in stand te houden dat iedereen ongeveer evenveel profiteert of schade lijdt van het overheidsbeleid.

Nederland wordt vaak geprezen vanwege het CPB. Doordat de rekenmeesters van het Planbureau partijprogramma's en regeringsakkoorden doorrekenen, wordt het voor politici erg lastig om loze beloften te doen of leugens te verkopen. Het CPB bewaakt de kwaliteit van de democratie, zou je kunnen zeggen.

Je kunt de koopkrachtplaatjes zien als het hoogtepunt van beschaving en symbool van het Nederlandse gelijkheidsdenken. Een overheid heeft veel macht over de portemonnee van zijn burgers en het is terecht dat zij minutieus laat berekenen welk effect haar beleid heeft. Bovendien: een land dat zich tot ver achter de komma druk maakt over de portemonnee van zijn burgers heeft alle andere problemen blijkbaar opgelost.

Maar het probleem is, zoals het CPB terecht heeft geconstateerd, dat die koopkrachtplaatjes vaak weinig zeggen. Stel dat de helft van Nederland morgen wordt ontslagen, dan zeggen de koopkrachtplaatjes van het CPB: inkomen werkenden onveranderd, inkomen werklozen ook. Binnen één groep zijn de verschillen vaak groot, maar die worden weggepoetst door de mediaan te nemen.

Doordat politici (en media als deze krant soms ook) zich blindstaren op de koopkrachtplaatjes wordt het zicht ontnomen op de kwesties die de burgers echt financieel raken: de kloof tussen vast en flex op de arbeidsmarkt, de steeds hogere pensioenleeftijd, die lang niet iedereen haalt, de snelle stijging van de huizenprijzen, die tot vermogensongelijkheid leidt en de vaak ondraaglijke schuldenlast waarmee mensen kampen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.