Opinie

Kom niet aan ons nationale zelfbeeld

Na kritiek van buitenaf gaven ook cultuurdragers blijk van een nieuw soort lichtgeraaktheid.

Grote belangstelling voor de Nachtwacht van Rembrandt, 29 december 2014.Beeld ANP

Het zelfbeeld van Gidsland Nederland wordt danig op de proef gesteld. Mensenrechtenexperts van de VN tonen zich bezorgd dat onze overheid te weinig doet om discriminatie te bestrijden en dat racisme wordt gebagatelliseerd. Mensen 'van Afrikaanse komaf' hebben in toenemende mate met etnisch profileren en stigmatisering te kampen en met Zwarte Piet moet het anders: vooral minder zwart.

Zo worden wij door buitenstaanders bekogeld met pepernoten uit eigen zak; de vraag of Suriname zijn bestaan niet juist dankt aan het Hollandse kolonialisme valt buiten de orde. De VN gaan over het hier en nu. En over de erfenis van de slavernij, die 150 jaar geleden werd afgeschaft en steeds meer sporen nalaat op rappende hiphoppers die daar boos over zijn.

Daar sta je dan als land waar Krugerstraten in Mandelapleinen zijn veranderd en Jan Pronk voor elke mens in nood een potje had. Solidariteit met de derde wereld zat ons in de genen. Tot het volk van Nederland met Pim Fortuyn en Geert Wilders zijn eigen nationale vrijheidsleiders kreeg en ze bij de VVD gingen uitleggen dat vrijhandel goed is voor iedereen, dus ook voor Afrika.

Overgevoelig

Bij zo'n stemmingsomslag is het logisch dat het land even moet afreageren. Wat denken ze wel bij de VN: heeft dat circus niks beters te doen dan het verzieken van een onschuldig kinderfeest en het verdacht maken van onze nationale tradities? Is er geen groter onrecht in de wereld? Alsof we niet al genoeg politieke correctheid hebben. En dan komen die mensenrechtenexperts ook nog uit landen die zelf niet deugen. Wat ze tot hypocriete zeurpieten maakt, net als die actievoerders, die met hun agitprop precies weten hoe je de Nederlandse burger op de kast krijgt.

Dat Nederland overgevoelig is voor kritiek van buiten bleek ook uit de reacties op een stuk van Dominique Moïsi, die in het Rijksmuseum was geweest en een zwelgen in Hollands chauvinisme had ontwaard dat hij schadelijk achtte voor de Europese integratie (O&D, 29 augustus).

Ook hier moest de boodschapper het ontgelden. Wat dacht die arrogante Fransman wel, was hij weleens in het Louvre geweest? Het liet zien dat enkele losse flodders van Moïsi raak waren; terecht stoorde hij zich aan alle Holland-promotie die in ons commerciële landje niet eens meer wordt opgemerkt. Waarbij de anti-Franse (en anti-Europese) sentimenten die Moïsi losmaakte zeer Hollands waren, en ook cultuurdragers van een lichtgeraaktheid blijk gaven die vroeger anders was. Toen waren we blij met belangstelling uit Parijs, nu is het land te klein.

Oppervlakkig

Wat niet betekent dat de buitenlandse critici met alles gelijk hebben. Hun waarnemingen zijn grenzeloos oppervlakkig. Alleen een Fransman kan bedenken dat wij de nederlaag van Napoleon bij Waterloo als nationale overwinning vieren.

En de mensenrechters van de VN moeten oppassen met hun bemoeizucht, die averechts kan uitpakken. Voor de vorm maken zij zich ook zorgen over antisemitisme, waarvan niet wordt gezegd van wie het komt en dat in één adem wordt genoemd met toenemende islamofobie. Alsof het land van Anne Frank een xenofoob landje is geworden waarvan moslims slachtoffer zijn. Met zulke suggesties roep je precies de reacties op die je wilt bestrijden en versterk je het idee dat de VN een verlengstuk zijn van alle dictators in de wereld.

Het probleem is dat alle mondialisering stereotypen in de hand werkt. Ook ik kan me storen aan politieke correctheid, en ik heb lang gedacht dat die minder zou worden als de vertekeningen ervan scherper aan het licht treden.

Maar zo gaat dat niet met beeldvorming. Fortuyn en Wilders mogen dan het 'antifascisme' van de linkse kerk met succes als demonisering hebben ontmaskerd, dat wil niet zeggen dat het buitenland dat ook zo ziet. Integendeel, Wilders wordt met zijn demonstratief geblondeerde kapsel gewoon als vreemdelingenhater gezien. Hij valt in dezelfde league als Haider en Le Pen. Nederlanders gaan dan weer beschermend om 'onze Geert' staan (zo erg is hij niet en wij zijn geen racisten), maar het buitenland heeft daar geen boodschap aan en hoort alleen de alibi's.

Afkeer

Nederland wordt veelkleuriger en kent steeds meer (luidruchtige) minderheden die zich verdrukt voelen. Dat geldt zelfs voor de blanke meerderheid, die moet inbinden en de eigen cultuur bedreigd acht. De islam wekt met zijn zichtbare aanwezigheid afkeer op.

Identiteitspolitiek, die selectief in de geschiedenis winkelt om de eigen uniciteit te bewaren, roept altijd en overal reacties op. Dat geldt voor Nederland evenzeer als voor de rest van de wereld. Helemaal ongelijk hebben de VN-juristen niet als zij hier een nationalistisch en chauvinistisch (Moïsi) klimaat ontwaren. Dat betekent dat ons naast al het multiculturele onbehagen nog veel meer politieke correctheid wacht. Mét alle ergernis en clichés die daarbij horen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden