Kom in actie voor de ouderenzorg

Wij zijn de jaarlijks terugkerende verontwaardiging over de ouderenzorg zat. Doe iets, in plaats van dit rituele tranendal.

Met een frequentie van ongeveer een keer per jaar, worden de laatste jaren steeds dezelfde problemen en bevindingen over de ouderenzorg als ‘nieuw en opzienbarend’ gepresenteerd door politiek en media. Politici spreken over ‘het belang van de menselijke maat’, ‘zorgverlening op maat’ of ‘het centraal stellen van de patiënt’.

Loze, nietszeggende en ergerniswekkende mantra’s, zolang er niets daadwerkelijk verandert.

Opvallend is ook, dat de neergang in de ouderenzorg gepaard gaat met een roep vanuit de sector om minder bemoeienis vanuit de Haagse politiek. Maar wat is er te verwachten van minder overheidsbemoeienis? Voorlopig resulteerde ‘meer autonomie’ vooral in een toename van het aantal nutteloze managementfuncties.

Er zijn nog veel zorgverleners die op een goede en gemotiveerde manier met hun vak bezig zijn. Tegelijkertijd bestaat het personeelsbestand in de zorginstellingen voor ouderen in toenemende mate uit ondeskundige en ‘minder geïnteresseerde’ werknemers.

Het verplegen en verzorgen van ouderen is steeds minder een vak. Zo zijn we een van de pijlers van een beschaafde samenleving – goede ouderenzorg – in rap tempo aan het verloochenen.

Uitgeputte mantelzorgers

‘Grappig’ is ook de constatering dat het aantal gedragsgestoorde oudere patiënten in de instellingen in de afgelopen jaren zo dramatisch is gegroeid. Steeds minder goed opgeleid personeel, krijgt steeds vaker de zorg over steeds ‘merkwaardiger en krakkemikkiger’ patiënten overgedragen van steeds meer uitgeputte mantelzorgers. Tel uit je winst!

Om het tij te keren, is het in de eerste plaats noodzakelijk dat de overheid onomwonden stelt dat fatsoenlijke zorgverlening aan ouderen een topprioriteit in de gezondheidszorg zou moeten zijn. Met het schaamrood op de kaken moeten regering, parlement en zorgverzekeraars erkennen dat ‘we’ ernstig tekort schieten. Er moet een forse opwaardering komen van het zorgen voor mensen ten opzichte van het genezen van patiënten.

De herwaardering voor de ouderenzorg begint met een financiële herwaardering voor hen die het zware werk ‘aan het bed’ doen. Om te beginnen 15 procent erbij, stellen wij voorzichtig.

Er moeten door de overheid criteria worden gesteld voor het aantal managers dat een zorginstelling voor ouderen in dienst mag nemen. Voor overtreding van de norm, wordt een malusregeling in het leven geroepen.

Arboregels

Bouwvakkers mogen volgens de Arbowet maximaal 25 kilo tillen. Verzorgenden en verpleegkundigen tillen, vaak in een onmogelijke lichaamshouding, een veelvoud van dit gewicht. Ook daar dus tijd voor Arboregels, dunkt ons.

De controles door de Inspectie voor de Gezondheidszorg moeten drastisch worden opgevoerd. Er wordt niet ‘slechts’ gecontroleerd op basiszorg – krijgt iemand tenminste drie maaltijden en worden er toiletrondes gehouden – maar vooral op bejegening.

Zorginstellingen krijgen verplichtingen opgelegd, wanneer het gaat om na- en bijscholing van juist het meest bij de directe patiëntenzorg betrokken personeel.

Daarbij is belangrijk dat coaching van ongeschoold of laaggeschoold personeel vindt plaats op de werkvloer. Niet van achter een bureau.

Uitslapen

Werknemers in de ouderenzorg moeten er verder van doordrongen raken dat hun werk meer is dan een dagelijkse race tegen de klok. Het werk in de verpleeghuizen is (te) vaak nog taakgericht. Laat meneer A die in kamer 1 ligt en graag uitslaapt ook uitslapen. En help hem niet om 7 uur omdat hij toevallig in kamer 1 ligt.

Ten slotte moet de invloed van de naasten van de oudere patiënt toenemen. Te vaak worden familieleden nog gezien als ‘lastig’ en ‘bemoeizuchtig’, in plaats van als bondgenoten in de strijd om het leven van zorgafhankelijke mensen te veraangenamen.

Klachtencommissies van instellingen zouden moeten worden bevolkt door onafhankelijken en familieleden van de opgenomen patiënten.

Actie

Om al deze zaken te realiseren, is harde actie noodzakelijk. Vakbonden, maar ook organisaties als Alzheimer Nederland en organisaties van mantelzorgers, moeten de ‘bestaande beleefdheid’ jegens de overheid laten varen en in gemeenschappelijkheid het Binnenhof belegeren.

Maar ook de instellingen moeten onder druk worden gezet. Te gemakkelijk is de laatste jaren vanuit de zorginstellingen met de beschuldigende vinger naar de overheid gewezen. Maar met hun invulling van beschikbare functies, dragen de verpleeg/verzorgingshuizen in belangrijke mate verantwoordelijkheid voor de verschraling van de zorg.

Ook de verpleegkundigen en verzorgenden moeten in beweging komen. Om te beginnen door lid te worden van een vakbond. Want de organisatiegraad in de ouderenzorg is bedroevend. Dat maakt dat de belangrijkste beroepsgroep in de instellingen onvoldoende serieus wordt genomen.

Wie langs ‘polderwegen’ veranderingen in de zorg wil bewerkstelligen, zal bedrogen uitkomen. ‘Beschaafde druk’ heeft de ouderenzorg de laatste jaren niet vooruit geholpen. Integendeel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden