Debat over aanlijnen van poezen

Knuffelige katten zijn ook killers én een ramp voor het klimaat

Huiskatten zijn in opspraak geraakt. De vogeljagers mogen helemaal niet vrij op straat lopen van de EU, stellen twee juristen. Het kattendebat wordt fel.

In Utrecht laat een vrouw haar kat uit. Beeld Joost van den Broek

Op sociale media is de kat zo ongeveer heilig verklaard. Bijna net zo heilig als de oude Egyptenaren het eigenzinnig beestje beschouwden, omdat deze oogsten beschermde ­tegen ratten en ander ongedierte. Hoezeer we op de kat gesteld zijn geraakt, blijkt ook wel uit het feit dat een van onze oudste huisdieren al jaren zijn eigen internationale dag heeft, World Cat Day, op 8 augustus. Best begrijpelijk voor een diertje dat ons, nu eens aanhankelijk en dan weer stronteigenwijs, gezelschap houdt en bevorderlijk zou zijn voor onze geestelijke gezondheid.

Toch woedt al langer ook een discussie over de donkere kanten van de kat. Over de kostbare veterinaire rekeningen, de hoge verzorgings- en voedselkosten, de ethische argumenten tegen het bezit van een kat en de ontnuchterende ecologische voetafdruk die de kat heeft op het milieu. Volgens een Zwitsers onderzoeksbureau, gespecialiseerd in ­milieustudies, vervuilt een kat net zoveel als een rit van 1.413 kilometer achter het stuur van een suv.

Het verleidde de Duitse omroep Deutsche Welle eerder dit jaar tot een stevig statement: ‘Je kat doodt de aarde – maar je kunt het voorkomen’. Mogelijke oplossingen: biologisch voer, composteerbare kattenvulling en boven alles het castreren en steriliseren van katten om overbevolking en zwerfdieren te voorkomen. Hierdoor zouden de ‘geholpen’ katten ook eerder geneigd zijn dichter bij huis te blijven.

Maar eigenlijk zou onze huiskat helemaal niet buiten vrij mogen rondlopen, zo betoogden onderzoekers van de Tilburgse universiteit deze week in Trouw. Zij wezen op ‘het verwoestend effect van de kat op zijn omgeving’ en op het feit dat baasjes die hun kat buiten vrij laten en hem bijvoorbeeld niet aanlijnen, ‘Europese regels voor natuurbescherming overtreden’.

Bloedbad

Kamerleden met katten typeerden de oproep om hun geliefde beestje verplicht binnen te houden als ‘te gek voor woorden’. Opmerkelijk genoeg bestempelen diverse milieuorganisaties de kat al een tijd als ‘een van de grootste uitroeiers van diersoorten ter wereld’. Eerder deze maand uitten Staatsbosbeheer en de Vogelbescherming op NPO Radio1 nog hun zorgen over het bloedbad dat de kat in Nederland aanricht. Jaarlijks zijn zeker 40 miljoen muizen, vogels, konijnen, eekhoorns en andere kleine zoogdieren slachtoffer van het jachtinstinct van de circa 2,6 miljoen huiskatten en honderdduizenden zwerfkatten in ons land.

Hierdoor zouden kwetsbare diersoorten in bepaalde natuurgebieden onder druk staan. Het Amerikaanse tijdschrift The Atlantic liet er eerder al geen misverstand over bestaan: ‘De aanwezigheid van katten, of misschien zelfs een enkele kat, is voldoende om een heel ecosysteem te veranderen.’ Aanleiding was de slachting die één kat had aangericht in Mandurah, Australië. De kat had zes volwassen vogels en veertig kuikens onthoofd of de borst opengereten en zo een hele kolonie van elfensterns – een ­bedreigde vogelsoort – verjaagd.

Maar voor veel kattenliefhebbers blijft het lastig te accepteren dat hun aandoenlijk spinnende kat ook een kille killer is. Zo werd Peter Marra, hoofd van het Smithsonian centrum voor trekvogels in Washington, fel bekritiseerd om zijn boek Cat Wars, De verwoestende gevolgen van een knuffellige moordenaar. In Vice Magazine vertelde Marra hoe katten wereldwijd verantwoordelijk zijn voor het uitsterven van zeker 33 soorten zoogdieren, vogels en hagedissen. Ook spelen katten een belangrijke rol bij de verspreiding van ziekten als rabiës en toxoplasmose.

Eigen welzijn

Daarnaast wees Marra erop dat het eigen welzijn van de kat buitens-huis ook in het geding is: ‘Je moet niet vergeten dat je kat ook de straat op kan lopen en kan worden overreden door een auto. Je kat kan een voortuin inlopen waar misschien een hond vrij rondloopt, die je kat te pakken krijgt. Eén keer schudden en haar nek is gebroken.’

Toch geven de meeste katten­eigenaren hun kat zelf de vrijheid te beslissen of hij naar buiten wil. Dat moet anders, betoogde Andrew Small in de onlinenieuwsbrief CityLab. ‘Een hond laten we ook niet meer buiten rondzwerven (...) We proberen het leven van de kat te verrijken, dat begrijp ik. Maar gewoon de deur openen en de kat naar buiten laten – daar is geen excuus voor.’

Onderzoeker Scott Loss had net zo’n boodschap in Science Focus Magazine: ‘Het gaat niet om de katten zelf. Het is een menselijke kwestie. Mensen ertoe brengen de negatieve gevolgen van vrij rondlopende katten in te zien en hun gedrag als kattenbezitters aan te passen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden