Knoops heeft rechtsstaat een dienst bewezen

In zijn verdediging van Wilders heeft advocaat Knoops als een goed vakman gehandeld.

Geert-Jan Knoops met zijn cliënt Geert Wilders. Beeld ANP

De advocaat dient zich zodanig te gedragen dat het vertrouwen in de advocatuur of in zijn eigen beroepsuitoefening niet wordt geschaad, aldus gedragsregel 1 voor advocaten.

Volgens Steef Bartman, advocaat en hoogleraar ondernemingsrecht (O&D, 6 december), hebben Geert-Jan Knoops en de zijnen deze gedragsregel geschonden, omdat zij de 'minder, minder'-uitspraak hebben vergeleken met een hypothetische 'meer, meer'-uitspraak. En ook omdat volgens Knoops sprake zou zijn van een 'politiek proces'.

Bartman meent dat een advocaat geen blind vertrouwen, maar wel een welwillende houding tegenover het justitieel apparaat dient uit te dragen. De schijn wekken dat een veroordeling op voorhand vaststond vanwege de politieke bevooroordeeldheid van justitie zou met deze gedragsregel in strijd zijn.

Het wekt wellicht verbazing dat ik het voor Knoops en de zijnen opneem. Bartman heeft naar ik meen ongelijk. Allereerst behelst het maken van een vergelijking met een andere leus een pleitbaar standpunt. Met vertrouwen in de advocaat heeft dat niets van doen.

Verder moet onder ogen worden gezien dat het proces om verschillende redenen zeer wel als een 'politiek proces' kan worden omschreven. Daar is op zichzelf niks mis mee, zolang sprake is van een eerlijk politiek proces, waarin het materiële én formele strafrecht verantwoord worden toegepast.

Het politieke karakter van het proces begint reeds bij het gegeven dat de strafbaarstelling het resultaat is van een politiek discours. Wetgeving is nu eenmaal politiek van aard. Het openbaar ministerie en de strafrechter zetten dat politiek wetgeversresultaat in een mindere abstractiegraad voort.

De onafhankelijkheid van de verdediging brengt vervolgens mee dat het de raadsman volkomen vrij staat de politieke achtergrond van de norm én de toepassing ervan ter discussie te stellen. Wrakingsverzoeken en een politieke verdediging, de hele mikmak, behoort tot het arsenaal van de verdediging.

Een politieke verdediging houdt onder meer in dat de legitimiteit van het proces en die van de daarbij betrokken justitiële organen in twijfel worden getrokken en op de proef worden gesteld. Dát heeft Knoops als een goed vakman gedaan.

Het lijkt paradoxaal, maar door deze verdedigingsstrategie heeft hij de legitimiteit van het proces en de rechtsstaat een grote dienst bewezen. Want 'du choc des opinions jaillit la vérité' (in de botsing der meningen ontspruit de waarheid).

Gerard Spong is advocaat. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.