Opinie

Klimaatscepsis is niet alleen een Amerikaans fenomeen

Er bestaat in Nederland wel degelijk een kloof tussen klimaatwetenschappers en publiek in hoe zij denken over klimaatverandering.

Mensen lopen over de bevroren Songhua-rivier in China. Beeld afp

In tegenstelling tot wat Maarten Keulemans beweert, is er wel degelijk sprake van een diepe kloof tussen klimaatwetenschappers en het brede publiek - ook in Europa en Nederland. Zijn betoog in het stuk 'Het Planbureau voor de Leefomgeving bepreekt u' rust in belangrijke mate op een aantal misvattingen.

Keulemans beweert dat er in Europa en Nederland geen kloof bestaat tussen de klimaatwetenschap en het brede publiek omdat uit een recente opiniepeiling van Weeronline.nl onder ruim 23.500 Europeanen blijkt dat 70 procent 'snapt dat de mens de hand heeft in de opwarming'. Op basis van ons onderzoek blijkt dat 95 procent van de wetenschappers het hiermee eens is. Maar de kloof die wij benoemden, en de vraag die centraal stond in ons onderzoek, gaat echter over iets heel anders, namelijk: de mate waarin de mens een hand heeft in die opwarming, oftewel de omvang van de bijdrage van de mens.

Volgens het IPCC is de menselijke bijdrage 'dominant', dat wil zeggen: meer dan 50 procent van de opwarming sinds 1950 is veroorzaakt door de mens. Dit wordt in ons onderzoek onderschreven door 90 procent van actief publicerende respondenten (wetenschappers met meer dan tien publicaties op hun naam). Zoals Keulemans terecht aangeeft, wisten wij van de eerder genoemde opiniepeiling; we hebben daarop zelfs gereageerd in de Metro en op de blog van Bart Verheggen. Keulemans noemt echter niet dat diezelfde opiniepeiling laat zien dat slechts 35 procent van de Nederlandse bevolking vindt dat de menselijke bijdrage groot is. Als je 'groot' als 'dominant' definieert, wat wellicht te genereus is, dan moet die 35 procent dus vergeleken worden met 90 procent van de klimaatwetenschappers. En dan is er dus wel degelijk ook in Nederland een diepe kloof - 55 procent - tussen wetenschappers en publiek.

'Het Planbureau voor de Leefomgeving bepreekt u'

Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) is de publieke opinie sterk verdeeld over klimaatverandering. Ja, in Amerika, maar hier niet, schrijft wetenschapsredacteur Maarten Keulemans. 'Het gaat het PBL om het winnen van zieltjes voor de Grote Strijd tegen de broeikasgassen.'

Oneens of eens met IPCC

Dat klimaatscepsis niet alleen een Amerikaans fenomeen is, maar eveneens ook hier in Nederland een belangrijke rol speelt, blijkt wellicht uit de ontstaansgeschiedenis van de enquête. De enquête is opgezet op verzoek van de Tweede Kamer in de Motie Nepperus uit 2010.

Voor wie dit niets meer zegt: er werd in de politiek getwijfeld of het IPCC wel representatief was voor de stand van de wetenschap. Aan PBL werd naar aanleiding van de motie Nepperus onder meer de opdracht gegeven om het spectrum aan wetenschappelijke opinies over klimaatverandering te peilen. Doel van het onderzoek was te verifiëren in hoeverre wetenschappers het met het IPCC eens of oneens zijn. Dit is gedaan middels een enquête onder bijna 1900 internationale wetenschappers waarbij expliciet wetenschappers werden benaderd die verklaringen hadden ondertekend die ingingen tegen de 'mainstream' klimaatwetenschap. De analyse in het wetenschappelijke artikel naar aanleiding van de enquêteresultaten richtte zich grotendeels op de mate van consensus onder de bevraagde wetenschappers over de menselijke oorzaak van klimaatverandering. Het onlangs uitgebrachte achtergrondrapport geeft de resultaten voor alle gestelde vragen.

Uit de enquête blijkt ook dat wetenschappers met sceptische opinies relatief vaker in de media komen, ten opzichte van de aanwezigheid van sceptische meningen in de wetenschappelijke gemeenschap. Dit betekent niet dat sceptische geluiden ook in absolute zin vaker in de media zijn te horen dan mainstream wetenschappers. Keulemans concludeert echter dat het PBL de media de schuld geeft van bovengenoemde kloof door het voortdurend aan het woord laten van klimaatsceptici. Ook hier leest Keulemans dus niet goed. Jammer.

Bart Strengers is medewerker van PBL Planbureau voor de Leefomgeving.
Bart Verheggen is verbonden aan het Amsterdam University College.

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.