Opinie

Klijnsma straft ons voor goed beleid bijstand

Financiering bijstand

Den Haag en Utrecht zijn de dupe van de nieuwe verdeelsleutel voor de bijstandsgelden. Waarom?

Jetta Klijnsma Beeld anp

Het kabinet Rutte-Asscher toverde dit najaar een bijzonder onaangename verrassing voor een aantal grote steden uit de hoge hoed: de nieuwe financiering van de bijstand.

De nieuwe, zogenaamd 'objectieve' en 'eerlijke' verdeelsleutel waarmee de bijstandsgelden vanaf 1 januari 2015 onder de gemeenten worden verdeeld, draait uit op een financiële ramp voor verschillende steden. Zo gaat Den Haag er 27 miljoen euro op achteruit en Utrecht ontvangt 14 miljoen euro minder. De steden luiden hierover al enige maanden de noodklok. Staatssecretaris Klijnsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is daar echter tot nu toe ongevoelig voor. Zelfs de motie van D66 en de SP die met brede steun in de Tweede Kamer werd aangenomen en waarin de staatssecretaris wordt opgeroepen het model in overleg met de gemeenten te verbeteren legt zij grotendeels naast zich neer.

De staatssecretaris stelt zich op het standpunt dat het budget voor de bijstand over het hele land bekeken op peil blijft. En dat er tegenover gemeenten die er op achteruit gaan, gemeenten staan die meer krijgen. Zolang de gevolgen voor het Rijk budgettair neutraal zijn, is er kennelijk geen vuiltje aan de lucht voor het kabinet. Maar voor de grote steden is straks de grimmige werkelijkheid dat het gewijzigde verdeelmodel leidt tot zulke grote tekorten dat bezuinigingen onvermijdelijk zijn. Dit terwijl onze begrotingen voor 2015 al zijn vastgesteld!

Den Haag en Utrecht hebben altijd constructief meegewerkt aan het voorstel om de bijstandsgelden eerlijker te verdelen over de gemeenten. Daarbij zouden gemeenten worden beloond als zij goed hun best doen om mensen uit de bijstand aan het werk te helpen.

Ongeloof maakte zich daarom van ons meester toen in september de voorlopige budgetten voor 2015 openbaar werden gemaakt. Door de nieuwe verdeelsleutel daalde het budget voor Den Haag met 8 procent. Voor de gemeente Utrecht was de verrassing groot toen bleek dat het budget met maar liefst 11 procent daalde.

Ondanks herhaaldelijk aandringen heeft niemand op het ministerie ons kunnen uitleggen waarom er voor deze verdeling is gekozen. Waarom worden oude schoenen weggegooid terwijl de nieuwe niet passen? Zorgvuldig bestuur - zeker omdat de gemeenten voor de financiering van de bijstand grotendeels afhankelijk zijn van het Rijk - vergt tekst en uitleg over de werking van het model.

Den Haag en Utrecht hebben een goede naam opgebouwd als financieel solide gemeenten, die nauwlettend op het huishoudboekje passen en tijdig risico's aanpakken. Ook op het gebied van de bijstand. Er is streng beleid aan de poort van de sociale dienst. Er wordt flink geïnvesteerd in succesvolle reïntegratietrajecten. Fraude wordt effectief aangepakt.

Dankzij ons solide beleid hebben wij de afgelopen jaren, als twee van de weinige gemeenten, niet hoeven te bezuinigen. Er is juist extra geld uitgetrokken voor onderwijs, voor veiligheid, voor een schone en verzorgde uitstraling van de stad, om de zorg aan hulpbehoevende burgers ook in 2015 en de jaren daarna te garanderen.

Dat beleid zet het kabinet nu willens en wetens op de tocht. In reactie op de motie van de Tweede Kamer heeft de staatssecretaris eind december gesteld dat zij niet bereid is het model voor dit jaar aan te passen, maar wel wil bezien of het voor 2016 kan worden verbeterd.

Blijkbaar erkent zij dat er met de verdeelsleutel iets mis is, maar verbindt zij daar nu niet de volle consequentie aan. Als er geen oplossing komt voor dit jaar zijn wij genoodzaakt te bezuinigen om de dreigende tekorten op de bijstand op te vangen. En het is onze vrees dat ook de jaren erna fors gesneden zal moeten worden in de gemeentelijke begrotingen.

En dat zal leiden tot harde keuzes, die geen enkele inwoner van Den Haag en Utrecht zullen ontgaan. Ook niet de mensen die juist hulp nodig hebben om (weer) perspectief te krijgen. Zo slaat de 'eerlijkere' verdeling van de bijstandsgelden als een boemerang terug op diegenen waarvoor de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zegt te staan: de mensen met de zwakste schouders.

Tom de Bruijn is wethouder Financiën in Den Haag, voor D66.
Jeroen Kreijkamp is wethouder Financiën in Utrecht, voor D66.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.