VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen in Zwolle

Kleine vluchtelingen moeten niet langer zwemles krijgen zoals wij

Margriet Oostveen

Adonay Berhe uit Eritrea, elf jaar oud en net in Nederland, overleefde zijn eerste zwemles in Lemmer niet. Zijn moeder Merhawit Kidane zegt meermalen te hebben gevraagd of ze bij die les mocht blijven. Men probeerde haar nog gerust te stellen. Ook haar vriendin Abeba Birhanu, die zich daar nu vreselijk schuldig over voelt, zei tegen Merhawit: ‘Laat hem nou maar gaan, dit is Néderland.’

Nu is het zeer de vraag of we alle kinderen in hun eerste zwemles wel gelijk moeten behandelen.

Niemand wil of mag nog praten nu het openbaar ministerie de zaak onderzoekt. Abeba, Merhawit en ik maken een afspraak, maar die zeggen ze op het laatste moment af: Merhawits letselschadeadvocaat Nanne Greven dreigt haar anders niet langer te vertegenwoordigen. Als ik Greven telefonisch om uitleg vraag zegt hij: ‘Mevrouw heeft net haar overleden zoon op het vliegtuig naar Eritrea gezet en geeft elke dag interviews.’ Bij nieuwe vragen verbreekt hij de verbinding.

Adonay BerheBeeld Privéfoto

Zwembad Ny Sudersé in Lemmer kreeg een maand voor Adonays dood nieuwe uitbaters, een zweminstructeur en zijn vrouw. Dat lijkt in alle berichtgeving intussen over het hoofd gezien. Noordoostpolder Nieuws wijdde destijds een berichtje aan de wisseling.

Deze nieuwe uitbater was volgens mensen die erbij zijn geweest één van de drie zweminstructeurs die in het zwembad stonden bij de zwemles waar Adonay onder water is geraakt. Of er ook een gediplomeerd badmeester toezicht hield vanaf de kant, wat het veiligst is, is nog de vraag. ‘De familie zit gebroken thuis’, zegt de mevrouw die de telefoon opneemt in het zwembad over de nieuwe exploitanten. Op de vraag wie nu het woord voert verbreekt ook zij de verbinding.

Er staat veel op het spel. In 2015 verdronk de 9-jarige Salam uit Syrië bij het schoolzwemmen in Rhenen en de drie personeelsleden van dat zwembad zijn tot in hoger beroep schuldig verklaard, omdat ze onderling onvoldoende hadden afgesproken wie de onervaren Salam in de gaten zou houden. Taakstraffen van 60 uur. De twee leerkrachten zijn vrijgesproken.

De overeenkomst: Salam en Adonay waren nog maar net hier en spraken nauwelijks Nederlands. Het verschil: Salam was de uitzondering op een doorsnee christelijke basisschool. Adonay kwam naar zijn eerste zwemles juist met een speciale school voor kinderen uit het AZC en van statushouders, de Cocon in Balk. Na zijn dood is het vooral de vraag of de nieuwe leiding in het zwembad wel voldoende ervaring had met zwemles voor hele groepen kinderen die niet van hier zijn.

Jelle Rozema

Ik maak een afspraak met de vorige exploitant van zwembad Ny Sudersé, Jelle Rozema. Oprichter van een reeks zwemscholen met de naam Akwaak, hij begon in 2017 in Lemmer met de zwemlessen voor steeds nieuwe groepen kinderen uit het AZC in Balk. Dat ging door tot 2019, toen het AZC tijdelijk gesloten werd. De les waar Adonay deze maand verdronk was de eerste van een nieuwe reeks, maar nu dus onder de nieuwe leiding.

Jelle Rozema vertelt onomwonden hoe chaotisch een les voor azc-kinderen soms kan zijn. Voor hun veiligheid is het beter niet te verbloemen dat ze vaak bijzonder slecht luisteren: ‘Stuiterballen zijn het, begrijpelijk, maar je mag er dus nooit van uitgaan dat ze doen wat je zegt.’

En geen benul van water. Jelle begon de eerste les altijd met een zweminstructeur die uitvoerig demonstreerde dat je over water niet kunt lopen, ‘veel kinderen waren dan echt sprakeloos’. En dat je echt helemaal ónder water raakt zodra je er in stapt: verbijstering alom.

We praten in Zwolle, waar Jelle Rozema een zwembad exploiteert dat vrijwel identiek is aan dat in Lemmer: het bad bestaat voor de helft uit een beweegbare bodem. Beginners kunnen daar bij een diepte van veertig centimeter aan water wennen.

Afscheiding van een bad met beweegbare bodem, een meter voor het diepe.

Halverwege het zwembad ontstaat zo wel een gevaarlijke helling naar het diepe. Een meter voor die helling ligt er daarom verplicht een afscheiding in het water: een lijn met balletjes of matten. Zweminstructeurs moeten opletten dat kinderen daar niet in de buurt komen en er onderdoor glippen.

Jelle Rozema had bij een groep van ongeveer vijftien azc-kinderen altijd drie zweminstructeurs in het water en een gediplomeerde badmeester op de kant, pal naast die afscheiding naar het diepe: ‘Alleen daar is goed te overzien wat onder water gebeurt.’

Azc-kinderen zonder zwemdiploma moet je rond een zwembad permanent controleren. Vergeet het ‘gezellig meedoen’, het ‘net als wij’. Nergens op vertrouwen. Voor hun eigen veiligheid kun je rond Nederlands water niet genoeg discrimineren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden