Kleine partijen zorgen voor vertrouwen in democratie

Debatleider Roderik van Grieken veranderde radicaal van standpunt over de kiesdrempel.

Roderik van Grieken.Beeld Ivo van der Bent

Oude opvatting

'Nederland moet de kiesdrempel* verhogen want die beperkt het aantal partijen in het parlement. Dat is beter voor een helder en voor iedereen begrijpelijk debat. Een politiek debat moet over principes gaan: ben je voor of tegen en waarom. Het moet op hoofdlijnen worden gevoerd, want het is aan het kabinet om een plan uit te voeren. Zo'n helder debat is alleen mogelijk met een paar partijen in het parlement. Door onze lage kiesdrempel zijn het er nu te veel. Elke partij wil haar punt maken. Omdat de verschillen doorgaans niet zo groot zijn, gaat het debat in de Tweede Kamer vaak over details. Neem de discussie over verhoging van de AOW-leeftijd. Omdat veel partijen voor waren, werd er oeverloos gepraat over het tempo: moet de AOW elk jaar een maand later in gaan of moet het iets sneller en elk jaar twee maanden later? Of vier maanden per half jaar? Dat is toch voor niemand meer te volgen?

'Het nadeel van zoveel partijen in ons parlement blijkt ook tijdens het grootste debat, de jaarlijkse Algemene Politieke Beschouwingen. Dat volg ik als directeur van het Nederlands Debat Instituut altijd op de voet omdat we na afloop een prijs uitreiken aan de beste debater. Tegen de tijd dat de SGP aan de beurt is, is het al 11 uur 's avonds en is iedereen murw geslagen. Alle standpunten zijn al voorbij gekomen, er valt nog weinig aan toe te voegen. Nee, geef mij maar Duitsland, met zijn kiesdrempel van 5 procent. Dat houdt het aantal partijen in het parlement beperkt. Drie tot vijf is genoeg.'

Het kantelpunt

'Vlak voor de verkiezingen in maart was ik uitgenodigd voor het radioprogramma Spijkers met Koppen. Ik mocht in debat met de jonge hoogleraar politicologie Tom van der Meer. Ik pleitte voor een hogere kiesdrempel. Hij was tegen. Zijn argumentatie fascineerde mij. Na de uitzending ging ik het pamflet lezen dat hij hierover heeft geschreven. Ik las het in één ruk uit en was in één keer om. Ik ging vanuit een ander perspectief naar dit onderwerp kijken. Niet meer als debatspecialist die van een helder en scherp debat houdt. Maar als burger die voor een zo groot mogelijk draagvlak is voor onze parlementaire democratie. Mijn argumenten vond ik ondergeschikt aan dit principiële punt van Tom van der Meer.'

Beeld Ivo van der Bent

Nieuwe opvatting

'Nederlanders hebben in vergelijking met het buitenland veel vertrouwen in de democratie. Dat is onder andere te danken aan onze lage kiesdrempel. Die maakt ons parlement toegankelijk. Wie het niet eens is met de gevestigde politiek kan een eigen partij oprichten en heeft een reële kans in het parlement gekozen te worden. Wie het goed doet, kan wezenlijke invloed uitoefenen. Blijkt een partij in het parlement geen meerwaarde te hebben dan verdwijnt hij bij de volgende verkiezingen weer. Nieuwe partijen als D66, de PVV en de Partij voor de Dieren hebben hun meerwaarde bewezen. Het is de PvdD gelukt om dierenwelzijn en duurzaamheid serieus op de politieke agenda te krijgen. De PVV vertegenwoordigt een diepgeworteld gevoel in het land dat dankzij Wilders in de Tweede Kamer wordt gehoord. Denk vertegenwoordigt nieuwe Nederlanders die zich tot nu toe niet gezien voelden. Forum voor Democratie staat voor een groep kiezers die teleurgesteld is in de politiek en ons kiesstelsel wil veranderen. Als deze partijen door een hoge kiesdrempel geen zetels in de Tweede Kamer hadden gekregen, zouden al hun kiezers zich niet vertegenwoordigd hebben gevoeld in het parlement. Dat zou slecht zijn voor het draagvlak van onze democratie, voor het vertouwen in de politiek. Dankzij onze lage kiesdrempel kunnen vele stemmen en nieuwe ideeën worden gehoord én bestreden.'

Het effect

'Ik kijk nu met meer interesse naar alle kleuren in de Tweede Kamer. Gaat het Denk en Forum voor Democratie lukken hun achterban goed te vertegenwoordigen, constructief mee te denken en invloed uit te oefenen? Ik denk niet meer: wat hinderlijk dat die kleintjes ertussen zitten en de debatten nog langer en ingewikkelder maken. Dat is van ondergeschikt belang.'

* Een kiesdrempel maakt het moeilijker om een zetel in het parlement te krijgen. In België, Oostenrijk en Zweden bijvoorbeeld is de kiesdrempel 4 procent, in Duitsland 5 en in Turkije 10. Dat betekent dat een partij pas een zetel kan bemachtigen als ze bij verkiezingen dit percentage van de stemmen haalt. In Nederland is de kiesdrempel 0,67.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden