Column Aleid Truijens

Kinderopvang zou een basisvoorziening moeten zijn

Als je zelf zwanger bent, zie je overal opbollende buiken, heb je je been gebroken, dan valt op hoeveel mensen hompelen met krukken. Nu ik kleinkinderen heb en met de opa vaak oppas op de twee liefste dreumesen ooit geschapen, zie ik ze overal: fitte zestigers met een klein kind. Opa’s, ook. Ontroerend, zo’n keurige grijze heer, stuntelend met het inklappen van de buggy of wandelend met een kleine kakelende gezel aan de hand. Vaak voeren ze luidruchtige dialogen, over wie de chocoladeletters in de supermarkt heeft gelegd, over een eendje zonder mama. Zou zijn vrouw nog werken, fantaseer ik. Is hij aan het inhalen waar hij vroeger geen tijd voor had, want altijd drukdruk op de zaak?

Jesse Klaver wil gratis kinderopvang. Misschien oppert hij het uit wanhoop, omdat zijn kiezers weglopen. De lieve schat viel van zijn voetstuk door potentaatjesgedrag tegen Zihni Özdil en toonde zich onbetrouwbaar in onderwijsbeleid. Dus nu een nieuwe poging om de gezinnen terug te lokken. Drie dagen per week. Voor iedereen. Helemaal voor niets! Dat is nog eens een messiaans gebaar, zoiets als de wonderbaarlijke vermenigvuldiging van brood en visjes.

Dit keer is het een goed idee. De misselijkmakende toeslagaffaire in de kinderopvang toont dat het huidige systeem niet werkt. Ook al krijgen de verantwoordelijken bij de Belastingdienst straf en moet staatssecretaris Snel vertrekken als blijkt dat hij heeft gejokt door fluitend te zeggen van niets te weten, dan nog lost dat weinig op. Het systeem is te ingewikkeld voor burgers en gevoelig voor fraude (ook door de overheid); de commerciële bureaus verhogen vrolijk de tarieven en toezicht houden op kwaliteit is ingewikkeld.

Kinderopvang zou een basisvoorziening moeten zijn, zodat alle mensen (m/v) zorgeloos naar hun werk kunnen en alle kinderen samen kunnen spelen. Het is idioot dat onze economie drijft op tweeverdieners, zoals de overheid graag ziet (en de huizenprijzen hebben zich daaraan aangepast), maar dat ouders zelf maar moeten uitzoeken hoe ze dat lukt.

De opvang is nu ­betaalbaar voor mensen met een laag inkomen, maar verdien je allebei iets ­boven modaal, dan kost het maandelijks al gauw 600 euro per kind. Dat maakt dat moeders, ook de hoogopgeleide, afwegen of het ‘wel loont’ om meer dan drie dagen te werken – pure kapitaalvernietiging. Als ouders nu wél allebei vier of vijf dagen werken, is hun werkweek vaak een ingewikkelde lappendeken van opvang door crèche, grootouders en de buurvrouw. Drie dagen gratis opvang zou werknemers ­stimuleren om allebei vier dagen te werken. Of meer, eventueel met behulp van grootouders. Ik doe het graag nog vijftien jaar, maar wel vrijwillig.

De zorg voor jonge kinderen zou niet iets moeten zijn waarop winst wordt gemaakt. Kinderopvang­bedrijven zijn vaak bezit van investeerders, ook buitenlandse, die hun zaken laten floreren dankzij Nederlands belastinggeld. Dat is een rare, scheve toestand.

Drie dagen gratis opvang, dat kost wel wat. Als je alle kosten van de huidige bureaucratie aftrekt, blijft er een gat, maar dat zou gevuld kunnen worden met bijdragen van het bedrijfsleven. Dat krijgt in ruil meer keus in werknemers, en wellicht minder burn-outs.

Het levert nog meer op. Je verlost de discussie over werkende moeders van een deprimerende morele ­lading: nu werken moeders volgens sommigen te veel en volgens anderen weer te weinig; het is nooit goed. Openbare crèches kunnen echte ‘voorscholen’ worden, waar kinderen spelend leren en achterstanden worden opgemerkt.

Nog even en Klavers kleine kinderen zitten op school. Misschien krijgt hij dan ook briljante ideeën over onderwijs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden