Opinie

'Kinderen, verdedig uw wilsonbekwame ouders tegen euthanasie'

Om precies dezelfde reden waarom ouders hun kinderen willen beschermen tegen pedoseksuelen moeten kinderen hun wilsonbekwame ouders verdedigen tegen euthanasie, schrijft Peter van Rijn.

OPINIE - Peter van Rijn
'De wilsonbekwaam geworden demente zal zich zelf niet meer kunnen beroepen op de eerder door hem of haar bij vol bewustzijn ondertekende euthanasieverklaring, omdat hij of zij daar niet meer toe in staat zal zijn.' Beeld anp
'De wilsonbekwaam geworden demente zal zich zelf niet meer kunnen beroepen op de eerder door hem of haar bij vol bewustzijn ondertekende euthanasieverklaring, omdat hij of zij daar niet meer toe in staat zal zijn.'Beeld anp

Raoul du Pré constateert in het commentaar van de Volkskrant dat er de laatste tijd steeds meer controversiële verzoeken om euthanasie komen van dementerende of psychiatrische patiënten die voor discussie zorgen. Daarom meent hij dat er een nieuw model voor de euthanasiewet gemaakt moet worden dat patiënten en artsen meer houvast biedt.

Ik ben daarentegen van mening dat de wet juist duidelijk genoeg is. Bij psychiatrische patiënten is deze vraag nog het ingewikkeldst, omdat erg moeilijk is vast te stellen wanneer een patiënt is uitbehandeld, een van de criteria van de euthanasiewet.

Bovendien moet het gaan om uitzichtloos lijden op een medische grondslag. Maar in de psychiatrie is het erg moeilijk vast te stellen of er in een bepaald geval een medische grondslag bestaat, dan wel of het gaat om een afwijking van een opgelegde sociale of morele norm die gemedicaliseerd wordt. Dan bestaat er voor de arts simpelweg geen indicatie voor euthanasie.

Is de eerder geuite wens nog reëel?
Waar het gaat over een wilsonbekwame demente ligt dit duidelijk anders. Er was een tijd dat deze nog wilsbekwaam was en toen te kennen heeft gegeven dat er op dat moment de wens bestond dat er in het stadium waarop de dementie volledig zou zijn ingetreden euthanasie zou moeten worden toegepast. Maar als het zover is, tsja, dan is het te laat... Want wie kan dan beoordelen of deze eerder geuite wens op dat moment nog reëel is?

Maar waar is dan het vermeende recht op euthanasie gebleven, dat voor veel mensen intussen zo vanzelfsprekend lijkt te zijn geworden? Mensen die het individualistische product zijn van het neoliberalisme, waarbinnen iedereen meent het recht te hebben zijn eigen einde te mogen regisseren.

Om een duidelijk antwoord te kunnen geven op deze vraag loont het de moeite om terug te keren naar de seksuele revolutie van de jaren zestig. Er ontstond toen, nadat praktisch alle pasgeborenen in leven bleven, de uitvinding van de anticonceptiepil de procreatieve functie van de seksualiteit had achterhaald en antibiotica het gevaar van soa's hadden geëlimineerd, een nieuwe functie van de seksualiteit en wel de onvoorwaardelijke lustbevrediging.

Het recht hebben hierop is zover gegaan dat onthouding van seksuele handelingen, die daarvoor vaak heel gebruikelijk was, onbespreekbaar was geworden en dat homoseksualiteit en promiscuïteit normaal waren geworden (met een korte onderbreking door de periode waarin aids niet te genezen en dus dodelijk was). Tegen seksuele handelingen bestaan in principe geen bezwaren, zolang de in dat kader verrichte actieve handelingen plaatsvinden bij of tussen wilsbekwamen.

Misbruik van wilsonbekwamen
Anders ligt dit echter bij pedoseksualiteit. In de jaren '70 is het zover gekomen dat als uiterste consequentie van het recht op ultieme lustbevrediging ook pedoseksuele handelingen als 'normaal' werden gezien. Maar hierbij gaat het niet om wederkerige handelingen tussen wilsbekwamen, maar om eenzijdig misbruik van wilsonbekwamen. En het moge duidelijk zijn dat intussen onze maatschappij, die zich wel nóg verder heeft ontwikkeld in het vooropstellen van het voldoen aan onze individuele wensen, tóch heeft ingezien dat dát een stap te ver was.

Daarom is actieve pedoseksualiteit een verboden handeling, zowel ethisch als juridisch.

Als we dit nu toepassen op wilsonbekwame dementen dan zal het duidelijk zijn dat het hierbij gaat om een volkomen vergelijkbaar proces. De wilsonbekwaam geworden demente zal zich zelf niet meer kunnen beroepen op de eerder door hem of haar bij vol bewustzijn ondertekende euthanasieverklaring, omdat hij of zij daar niet meer toe in staat zal zijn. Maar hij of zij zal de onverbiddelijke uitvoering hiervan in dit stadium ook wellicht niet meer willen, omdat deze persoon niet meer dezelfde is als die van vóór het volledig intreden van de dementie.

En zoals ouders nu te hoop lopen om hun kinderen te beschermen tegen pedoseksuelen, zouden om exact dezelfde reden kinderen hun wilsonbekwame ouders moeten verdedigen tegen dit voor hen dreigende onrecht.

Echter, als de arts om bovenvermelde redenen niet aan het uitvoeren van een euthanasieverzoek kan mede werken dan kan de overheid de wet natuurlijk handhaven door een speciale euthanasieambtenaar te benoemen, maar deze zou dan toch wel erg veel gelijkenis hebben met een echte 'Engel des Doods'...

Peter van Rijn is huisarts, niet-praktiserend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden