Opinie Onderwijs

Kinderen met ADHD of autisme in je klas doe je er niet even bij: maak de schoolpsycholoog verplicht

‘Voor passend onderwijs zijn stevige bijscholingstrajecten nodig. Een kind met ADHD doe je er niet even bij’, schrijft Steven Pont.

Een jongen met het syndroom van Down krijgt les op een school voor speciaal onderwijs. Beeld Hollandse Hoogte / Frank Muller / Zorginbeeld

Volgens de overlevering vroeg Marie Antoinette ooit aan een bediende waarom het Franse volk toch zo fel tegen haar man Lodewijk XVI in opstand kwam. Het antwoord van de bediende was dat de mensen geen brood hadden, waarop Marie Antoinette haar verbaasd aankeek en vroeg waarom ze dan niet gewoon een paar plakken cake aten. Of het precies zo gebeurd is, is minder interessant dan de reden dat deze anekdote al eeuwen overleeft; de kloof tussen gezagsdragers en het volk kan soms pijnlijke proporties aannemen.

Er wordt nu door de politiek onthutst gereageerd op het feit dat passend onderwijs niet goed werkt. Als voormalig onderwijzer en nu als ontwikkelingspsycholoog kom ik veel op scholen en daar is de ontzetting een stuk minder groot. De eenvoudige reden is dat zij er al veel langer van op de hoogte zijn dat passend onderwijs niet werkt. En er waren ook al signalen genoeg.

In 2015 benadrukte toenmalig staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Sander Dekker nog hoe goed het allemaal liep, maar voormalig Kinderombudsman Marc Dullaert wist inmiddels al beter. Hij toonde in een rapport aan dat het helemaal geen hosannaverhaal was. Er waren problemen met geld, er was onvoldoende kennis, de werkdruk nam enorm toe en kinderen die geen problemen hadden, kregen minder aandacht. In 2008 zei Sharon Dijksma tijdens de voorbereiding van de wet in de Kamer: ‘Scholen moeten bereid en in staat zijn om af te spreken dat een andere school een kind opvangt als de ene school dat niet kan. Daar is dus loketvorming voor nodig.’

Toen had er misschien al een belletje moeten gaan rinkelen. Ik wil namelijk geen loketvorming als het om onderwijs gaat. Dat had onvoorwaardelijke steun voor meester of juf in de klas moeten zijn, met stevige bijscholingstrajecten zodat het kind niet naar een loket hoeft. Maar de steun die de onderwijzers hebben gekregen, bestaat bijna in zijn geheel uit ‘advies en coaching’, want passend onderwijs was gewoon een bezuinigingsmaatregel en werkelijk opleiden is duur. Het was alsof fysiotherapeuten via deze twee summiere kanalen tot arts werden gepromoveerd.

En omdat er in het onderwijs bijna alleen maar mensen zijn die vol voor hun kinderen gaan, hebben die het ook echt geprobeerd. Tot aan hun burn-out aan toe (ook al zei de Onderwijsraad in 2016 nog dat het onderwijsveld voor passend onderwijs ‘te weinig betrokken’ was). Maar ook een verkapte bezuiniging is een bezuiniging en hoe goedkoper het allemaal moet, hoe zwakker we als kenniseconomie (!) worden.

Alleen al het feit dat er op de wereld alleen in Costa Rica en Mexico een grotere kloof bestaat in het salaris van het voortgezet onderwijs en het basisonderwijs spreekt boekdelen. Dat basisonderwijs doen we er een beetje bij, lijkt de gedachte wel.

Maar de geest is uit de fles. Wat er bijvoorbeeld moet gebeuren, is dat er zo snel mogelijk op elke school verplicht een schoolpsycholoog aanwezig moet zijn. Je hebt niet zoveel aan advies en coaching; we hebben kennis nodig van en voor leerkrachten die zich over de toeren werken (een kwart van de leerkrachten worstelt met burn-outklachten). Kinderen met ADHD of autisme in je klas doe je er namelijk niet even bij. Dat is niet eerlijk tegenover de leerkracht, maar erger, ook niet tegenover de leerling.

Passende politiek is nodig, die zich niet afvraagt waarom het opstandige onderwijs niet gewoon af en toe een plakje cake eet en verder zijn mond houdt.

Steven Pont is ontwikkelingspsycholoog en gezinstherapeut.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden