Kijk flexibeler naar gaswinning

Gaswinning en bevingen De overheid gaat veel te rigide om met gaswinning. Maak deze afhankelijk van echte expertise, en wellicht mag de kraan wel weer verder open.

Demonstranten tegen gaswinning in Groningen protesteren voor de deur van het provinciehuis tijdens een bezoek van de commissie Economische Zaken van de Tweede Kamer. De Kamercommissie brengt een werkbezoek aan de provincie Groningen, ter voorbereiding op de behandeling van het gaswinningsplan.Beeld anp

Vanuit het perspectief van de aardbevingsveiligheid in Groningen, en op basis van de meest recente wetenschappelijke inzichten wat betreft geïnduceerde seismiciteit, kunnen grote vraagtekens worden geplaatst bij de huidige aanpak van de Nederlandse overheid. Deze rigide aanpak wordt vooral gestuurd door bestuurders, managers en politici. Hierbij wordt 'bij wet' vastgelegd hoeveel gas maximaal mag worden gewonnen het komende jaar. Om uit de uitzichtloze Groningse impasse te geraken, lijkt het me dringend nodig dat deze aanpak plaatsmaakt voor een dynamisch risicomanagement, dat in de eerste plaats gestuurd wordt door liefst onafhankelijke aardbevingswetenschappers.

De kern van zo'n dynamisch risicomanagement vormt een 'flexibel verkeerslichtsysteem' (adaptive traffic light system), waarbij kort op de bal wordt gespeeld en dus van dag op dag de gaswinning sector per sector gereguleerd wordt vanuit het doel het aardbevingsrisico minimaal te houden. Groen licht betekent dat de gaswinning geen aardbevingsrisico inhoudt; oranje licht betekent dat de gaswinning voor een tijdje dient te worden teruggeschroefd; en rood licht betekent dat de winning in een bepaalde sector moet worden stilgelegd omdat de aardbevingsveiligheid niet meer kan worden gegarandeerd.

De eerste en belangrijkste stap in deze dynamische aanpak is een antwoord te geven op de vraag 'wat is een aanvaardbaar aardbevingsrisico voor de betrokken gemeenschap?'. Het antwoord op deze vraag, uitgedrukt als een drempelwaarde, zal uiteindelijk de volledige productieregulering sturen. Wat aardbevingen betreft hebben we het dan over de maximaal aanvaardbare grondbewegingen (verantwoordelijk voor mogelijke schade en verwondingen), die vertaald kunnen worden in maximaal aanvaardbare magnitudes. Deze actieve aanpak, waarbij in samenspraak met alle betrokkenen op zoek wordt gegaan naar een maatschappelijk aanvaardbaar aardbevingsrisico, staat in schril contrast met het door vele actiegroepen gepropageerde voorzorgsprincipe, dat een utopisch 'nulrisico' voorhoudt, en uiteindelijk enkel resulteert in een BANANA standpunt: "Build absolutely nothing anywhere near anything".

Deze maatschappelijk gedragen drempelwaarden dienen vervolgens om het dynamische verkeerslichtsysteem te kalibreren. En dit gebeurd vanuit aardbevingswetenschappelijke kennis en inzichten.

Eén voorbeeld: aardbevingen - ook geïnduceerde - volgen een zekere wetmatigheid die de frequentie van voorkomen koppelt aan de magnitude (gekend als de Gutenberg-Richterwet). Eenvoudig gesteld, zegt de wet dat voor elke 10 aardbevingen van magnitude 1, een aardbeving van magnitude 2 kan verwacht worden; voor elke 10 aardbevingen van magnitude 2 (en dus al 100 aardbevingen van magnitude 1), een aardbeving van magnitude 3; enz. Stel nu dat de drempel voor aanvaardbaar risico op magnitude 3 vastgelegd is in een bepaalde winningssector. Dit zou kunnen betekenen dat het licht op oranje zou springen bij de tweede aardbeving van magnitude 2; en op rood bij de vijfde aardbeving van magnitude 2. Dit om de kans op een aardbeving met magnitude 3 in die winningssector zo klein mogelijk te houden.

Eenmaal operationeel, zit nu eigenlijk de aardbevingswetenschapper aan de gaskraan. Na elke aardbeving, hoe klein ook, worden de aardbevingskarakteristieken geanalyseerd, wordt in alle transparantie gecommuniceerd, wordt het aardbevingsrisico herbekeken en bijgesteld en wordt de gaswinning gereguleerd. En gaat dus de gaskraan wat meer dicht, of kan de gaskraan weer wat meer open. Doordat dit dynamisch risicomanagement vanuit de wetenschap gestuurd wordt, wordt het ook mogelijk dit flexibele verkeerslichtsysteem steeds te verfijnen op basis van voortschrijdend wetenschappelijk inzicht, om zo uiteindelijk toe te laten dat de aardbevingsveiligheid steeds beter kan gegarandeerd worden bij verdere gaswinning.

Een gaswinningslocatie van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) bij het dorp 't Zandt. De gaswinning in Groningen stuit op steeds meer verzet, vanwege de schade die daarbij ontstaat aan de woningen door de aardbevingen.Beeld anp

In plaats van zich vast te pinnen op één cijfertje - het maximaal volume te winnen gas - zou de regulerende overheid beter in een volgend gasbesluit alle betrokken actoren het engagement vragen om zo snel mogelijk een dynamisch verkeerslichtsysteem uit te werken voor de toekomstige gaswinning in Groningen. En wie weet, misschien moet dan de gaskraan helemaal niet verder dicht!

Manuel Sintubin is professor geodynamics aan Katholieke Universiteit Leuven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden