Column

Kijk daar, een land vol prachtige cijfers!

Frank Heinen artikel Beeld -
Frank Heinen artikelBeeld -

Aan cijfers heb je niet altijd wat. Toen ik zondag op de Volkskrantsite de column van Tim ’S Jongers las, begreep ik dat de recente daling van het aantal bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) geregistreerde daklozen – van 39 duizend in 2018 naar 32 duizend in 2021 – bepaald geen reden is om de vlag uit te hangen. Onder die 32 duizend bevinden zich namelijk uitsluitend mensen die bekend staan bij opvanglocaties. Veel daklozen zijn ‘onzichtbaar’, zij worden niet meegeteld.

Zo heb je de ‘bankhoppers’, die geen beroep doen op de faciliteiten maar op vrienden en familie. ‘Zelfredzamen’ worden ook niet meegeteld. Voorbeeld: een alleenstaande vader die wegens een gedragsprobleem tijdelijk arbeidsongeschikt is, rijdt langdurig met zijn dochter door het land in een bestelbus. Een huis hebben ze niet, en hun persoonsdocumenten zijn door een administratieve fout zoek geraakt. Nadat hij een ethisch gezien dubieuze dwangbehandeling heeft moeten ondergaan, vindt de vader (zwart) werk en brengt hij zijn dochter tijdelijk onder bij een bekende. Zo’n geval duikt nooit op in de statistieken, alle ontreddering ten spijt. Goed, dat voorbeeld stamt uit een veertig jaar oud kinderboek (Otje, van Annie M.G. Schmidt), en daarin komt alles goed dankzij een onverkwikkelijke combinatie van bestuurlijke corruptie en vriendjespolitiek, maar toch.

In de eerste maanden van de coronacrisis stelden verschillende Nederlandse hotels hun deuren tijdelijk open voor dak- en thuislozen. Een onderzoeker van de Universiteit Utrecht, die een meerjarig onderzoek naar dakloosheid op touw heeft gezet, vertelde in het AD dat de situatie van een groot deel van die mensen snel verbeterde. Verslavingen werden aangepakt, een enkeling ging zelfs ‘aan zijn cv werken’. De les van deze empathie-oprisping: geef mensen een huis. Daarvoor zijn een hoop sociale huurwoningen nodig en dat kost wat, maar, rekende de onderzoeker voor, die kosten kun je zo wegstrepen tegen al die andere kosten die de aanwezigheid van daklozen met zich meebrengt.

Gaat het alweer over cijfers. En heel misschien vormen cijfers niet de enige taal waarin je sommige problematiek moet bepreken. Ik herinner me hoe door de kunstsector na wéér een aangekondigde lockdown plots met economische argumenten werd gewapperd, in plaats van dat het intrinsieke belang van de kunst werd benadrukt, alsof er nog slechts één algemeen gedeeld discours is, één alomvattend argument, namelijk dat van het bedrag onder aan de streep. Dat je hulpbehoevende mensen moet helpen, gewoon, omdat ze hulp nodig hebben, is een redenatie waarmee je je tegenwoordig al snel diskwalificeert als hopeloos naïef.

‘Een land met dakloze mensen is een land in armoede,’ stelde ’S Jongers. Volgens de cijfers is Nederland hartstikke rijk, maar wat koop je voor cijfers? Wie zich in een zee van tegenstrijdige informatie vastklampt aan cijfers weet nooit precies waar hij heen drijft. Daar, in de verte: een land vol hostile architecture, zoals bankjes met ongelijke zithoogten en scherpe punten in portieken, zodat daklozen niet op onzalige ideeën worden gebracht, zoals slapen of beschutting zoeken. Daar, een land waar berekeningen opduiken van de waarde van zwakke groepen die tegen een besmettelijke ziekte worden beschermd tegenover geld dat bespaard kan worden wanneer die bescherming wordt opgeschort. Daar, een land waar de zelfmoordhulplijn becijfert hoeveel geld een suïcide de samenleving gemiddeld kost (2,8 miljoen euro), een som waarin voor de volledigheid ook de onproductieve periode van het rouwtraject van de nabestaanden is meegenomen. Daar, een voor sommige mensen best onprettig land. Al zeggen de cijfers wat anders.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden