Opinie

Keyvan Shahbazi: Ik hoop zo dat mijn Turkse kleermaker niet wist wat hij allemaal zei

Prikkelende opinies op een dag dat u er tijd voor heeft: de Volkskrant presenteert elke zondag twee bijdragen van een vaste club van acht auteurs. Later vandaag historicus Dirk-Jan van Baar, nu eerst cultureel psycholoog Keyvan Shahbazi. Hij schrijft een brief aan zijn Turkse kleermaker.

. Beeld anp

Ha, hoe is het, vriend? Weet je nog wie ik ben? Toen je mijn naam op de bon schreef, vroeg je nog wat Keyvan betekent. Ik zei Saturnus. Maar zelfs nadat ik je een plaatje van die planeet vanaf mijn mobiel liet zien, zei het je niet veel. We hebben het wel over van alles en nog wat gehad. Althans jij hebt veel verteld. Ik viel halverwege wel een beetje stil. En daarom schrijf ik je nu deze brief.

Ons gesprek begon met jouw vraag, of ik gelukkig was. Ik stond in je winkel met een stapel broeken waarvan de taille wijder moest worden. Ik begreep eerst je bedoeling niet, maar toch zei ik: 'ja'. En toen je met je handen om je buik riep; 'ik ook', moest ik hard lachen. Na onze lachsalvo's begonnen we aan het passen en meten van de broeken. We vertelden over de liefde voor onze kinderen, onze gelukkige huwelijken en dat we het zo goed hadden. Het was onverwachts gezellig.

Maar achteraf heb ik daar wat gemengde gevoelens bij. Ik had graag gezegd, dat wat je later over Nederland zei eigenlijk kletskoek was. Maar ja, ik tors nog steeds die Perzische hoffelijkheid- en beleefdheidsrituelen waar ik mee ben opgegroeid. De 'gewone normale Nederlanders' zeggen het recht in je gezicht waar het, volgens hun, op staat. Ik ben dan meestal knock-out als ze dat met mij doen. Iemand 'de waarheid vertellen', blijft voor mij elke keer weer een worsteling.

Ik ben een lafaard

Waarom je ineens riep 'de Hollandse regering liegt altijd' weet ik niet meer. Maar je zei daarna dat je nooit naar de 'Hollandse televisie' keek, omdat die ook altijd leugens vertelt over 'jouw land', Turkije. 'Wij hebben Europa niet meer nodig, onze regering is tegenwoordig heel sterk', zei je ook nog.

Weet je, op dat moment stond ik op het punt om te beginnen over al die gevangengezette en gevluchte Turkse journalisten. Ik zocht even naar de naam van de hoofdredacteur van de krant Cumhuriyet, die zelfs in Duitsland is ondergedoken en laatst voor een debat niet naar Nederland durfde te komen. Maar ik slikte mijn woorden in. Ik geef het toe; ik ben een lafaard.

'Er is hier helemaal geen vrijheid. Niemand durft hier aan de macht van het Koninklijk huis te komen. Alleen Pim Fortuyn durfde dat. Daarom heeft de Hollandse regering hem vermoord.' Ik hoorde je dit roepen en wou zeggen, 'vriend, waar heb je deze wijsheden vandaan? Van de vrije onafhankelijke Turkse staatstelevisie zeker?' Maar ik sloeg dicht, ik heb niets gezegd.

In plaats daarvan heb ik je gevraagd of je ook de Nederlandse nationaliteit had. Het was maar bedoeld als een hint. 'Ja', zei je. Je had je Nederlandse paspoort van Koningin Beatrix gekregen. 'Trouwens', riep je direct daarna, 'de helft van alle winkels in mijn stad in Turkije, is haar eigendom.' Ik raakte toen even het spoor bijster en zwijgend heb ik toen alleen geknikt, lafaard die ik ben.

Vriend, er is een wereld van verschil tussen fictie en werkelijkheid. Alles wat mogelijk kan zijn, hoeft niet altijd waar te zijn. Andersom is het namelijk wel het geval.

'Wij bepalen, samen met Iran en Rusland, wat in onze regio gebeurt', vertelde je daarna ook nog. Ik hoop zo dat je niet wist wat je zei. Ik wens je toe dat het onnozelheid en onwetendheid was. Ik weet niet of je het doorhad, maar ik wilde daarna snel weer weg. 'Ik heb er niet genoeg parkeergeld ingegooid', zei ik, flinke jongen die ik ben.

Toen sloeg plots de winkeldeur open en kwamen twee baardmannen binnen met een voor mij herkenbare enge blik in hun ogen. Ineens besefte ik dat ze tussen mij en de uitgang stonden. Mijn knieën werden een beetje slap, om heel eerlijk te zijn. Ze lieten jou een grote blauwe map zien met daarin geplastificeerde foto's van aan stukken gereten kinderlijkjes. En op een dwingende toon vroegen ze om geld.

'Wie waren die baarden? Weet je waar je geld naar toe gaat?', vroeg ik je verontwaardigd nadat ze weg waren. 'Nee', zei je. Zo'n 2 of 3 keer per week kreeg je bezoek van verschillende bebaarde tweetallen, zei je nog. Dat gebeurde ook bij alle Turkse en Marokkaanse winkels die je kende. 'Ze zeggen dat ze Afghanen zijn', vertelde je.

Toen ik je winkel verliet, was ik veel minder gelukkig dan toen ik binnenkwam. Dat je het maar weet, beste vriend.

Keyvan Shahbazi (1964) studeerde culturele psychologie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij heeft tal van Nederlandse bewindspersonen geadviseerd. Momenteel is hij verbonden aan de Politieacademie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.