OpinieKerst

Kerstmis vraagt om verhalen die inspireren

Kerst kan zoveel meer zijn dan een inhoudsloos feest in het teken van consumptie, stellen predikanten Ad van Nieuwpoort en Joost Röselaers. ‘Het biedt een kans om te vertellen over de eigen overtuigingen en drijfveren – los van de waan van de dag’.  

Kerststal aan de Lievensweg in Groesbeek. Beeld Marcel van den Bergh

Zou het niet een goed idee zijn om de christelijke feestdagen om te dopen tot feesten die de saamhorigheid benadrukken? In zijn boek De feilbare mens pleit socioloog Kees Vuyk ervoor om een seculiere invulling te geven aan christelijke feesten. Deze nieuwe boodschappen zouden ervoor kunnen zorgen dat deze feesten weer een inhoudelijke betekenis krijgen, die mensen kan inspireren om mee te werken aan de opbouw van een samenleving waarin het voor allen goed toeven is.

In het Verenigd Koninkrijk zorgen politici van alle gezindten voor een nieuwe inhoudelijke betekenis van religieuze feestdagen. Met Diwali, het Suikerfeest maar zeker ook met Kerst. Zij verbinden thema’s rond het feest met hun eigen thema’s. Het biedt een kans om te vertellen over de eigen overtuigingen en drijfveren – los van de waan van de dag.

Zij geven daarmee ook betekenis aan het Kerstfeest voor een breed publiek. Dat is uiterst zinvol, want voor je het weet wordt Kerst een inhoudsloos feest dat alleen maar in het teken staat van consumptie. Ook psychiater Dirk de Wachter signaleert in zijn net verschenen De kunst van het ongelukkig zijn dat de plotse secularisering van de voorbije decennia veel overboord heeft gegooid op het vlak van zin en betekenis van verbinding. Echter, het is maar de vraag of een algemene feestdag voor saamhorigheid genoeg inhoudelijk houvast biedt. Daar zijn verhalen voor nodig.

Aan het Kerstfeest zelf ligt een aloud verhaal ten grondslag dat ook voor vandaag de dag zomaar van grote betekenis zou kunnen zijn. Het is het verhaal aan het begin van het evangelie volgens Lucas. Maar om de betekenis van dit verhaal op het spoor te kunnen komen moet wel eerst het dogmatische stof, dat erop is komen te liggen, er afgeblazen worden.

Verbeeldingskracht

Dit verhaal is, zoals vaak wordt gedacht, geen historisch verslag van gebeurtenissen uit een ver verleden, maar doet een beroep op onze verbeeldingskracht. Niet voor niets begint de schrijver van het evangelie met keizer Augustus en de stadhouder van Syrië. Hij zet een wereld neer als de onze, waar angstwekkende machten en krachten de dienst lijken uit te maken. Te midden van die mondiale machten gaat het ineens over de geboorte van een kwetsbaar kind.

De verteller zet op een ingenieuze manier dat kind zo tegenover die machten, dat de lezer wordt gedwongen om die machten te laten voor wat ze zijn en mee te gaan met een stel dat een plaats zoekt voor het meest kwetsbare wat een mens zich maar kan voorstellen. Een zachte kracht vraagt om voorrang. En al het andere moet op de tweede plaats komen.

Alleen al daarmee houdt dit verhaal de lezer een spiegel voor: waar laten wij ons door bepalen? Door de korte termijn hypes die ons voortdurend in beslag nemen? Of door het kwetsbare leven dat we, als we eerlijk zijn, allemaal leven?

Saamhorigheid

Dat machteloze kind waar geen plaats voor is op deze wereld, wint het in dit verhaal van de grote spierballen. En wie dat tot zich door durft te laten dringen, stelt misschien wel hele andere prioriteiten dan te doen gebruikelijk.

Het is zomaar een voorbeeld van hoe wij aan de hand van het aloude Kerstverhaal, dwars door levensbeschouwelijke hokjes heen, het Kerstfeest van een nieuwe betekenis kunnen voorzien en daarmee de saamhorigheid binnen de samenleving kunnen versterken. Koning Willem-Alexander zorgt met zijn Kersttoespraak jaarlijks voor betekenis en duiding. Maar dit is toch niet een taak van de koning alleen? Het zou mooi zijn als ook Nederlandse politici en opiniemakers op zoek zouden gaan naar verhalen waarmee Kerst een betekenisvol feest wordt dat bijdraagt aan de zo nodige saamhorigheid in onze samenleving. 

Ad van Nieuwpoort is de predikant van Bloemendaal en Overveen.  Joost Röselaers is predikant van Vrijburg Amsterdam. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden