ColumnMartin Sommer

Kernenergie kan bijdragen aan behoud van het landschap

In de woensdagkrant deed Marco Visscher een dappere poging om aan te tonen dat kernenergie niet rechts is maar links. Hij wees erop dat Joe Biden voor kernenergie is, net als rijzende ster Alexandra Ocasio-Cortez. Ook Lula da Silva vond atoomstroom een logische keuze. Geen slecht idee van Visscher om het zo aan te pakken. Ook in de Nederlandse politiek gaat het immers vaak niet zozeer om de juiste standpunten als wel om de vraag of degene die ze propageert uit het juiste hout gesneden is. Ik miste daarom in zijn linkse lijstje Ronald Plasterk.

Onze eigen oud-minister voor de PvdA voert nu alweer een tijdje een kruistocht tegen de ‘rokende puinhoop’ van het Klimaatakkoord, en vóór kernenergie. Boeiend, ook omdat zijn eigen partij nog vorige week stemde tegen een CDA/VVD-motie om de haalbaarheid van een paar kerncentrales in kaart te brengen. Plasterk schrijft tegenwoordig in De Telegraaf, dat wel. Vandaar wellicht dat hij niet voorkomt in het rijtje progressieve voorvechters van atoomstroom.

Ronald Plasterk, oud-minister voor de PvdA, voert nu alweer een tijdje een kruistocht tegen de ‘rokende puinhoop’ van het klimaatakkoord, en vóór kernenergie.Beeld ANP

Het kernenergiedossier lijkt in beweging, althans er wordt over gesproken. Deze week kwam de VVD met een pleidooi om de bouw van nieuwe kerncentrales uit de taboesfeer te halen. Een meerderheid in de Kamer stemde voor een haalbaarheidsonderzoek, al denken de powers that be daar anders over. Plasterk onthulde begin deze maand hoe aan de klimaattafels kernstroom inderdaad taboe was. In de geheime notulen stond dat een spreker zich bezorgd maakte omdat kernenergie dreigde een onderwerp te worden. Een tweede spreker deelde de zorg, en zei te vrezen dat in dat geval de buitenwereld zich ermee zou gaan bemoeien. Het onbesprokene moest vooral onbesproken blijven.

De VVD tracht nu de taboesfeer te doorbreken met feiten. Het rapport van de liberalen wil een rijtje veelgehoorde bezwaren tegen kernstroom ontmantelen – niet duurzaam, onveilig, achterhaald, te duur. Allemaal niet waar, aldus de VVD. Er kwam nóg een rapport deze week, besteld door minister Wiebes van EZ, met dezelfde slotsom. Kernenergie is niet duurder en niet onveilig. Maar feiten beslissen zelden een politiek debat en zeker niet dit debat. Jesse Klaver van GroenLinks had tijdens de Algemene Beschouwingen gewoon andere feiten.

Feiten beslissen zelden een politiek debat en zeker niet dit debat. Jesse Klaver van GroenLinks had tijdens de Algemene Beschouwingen gewoon andere feiten.Beeld Freek van den Bergh

Politiek gaat niet over feiten, maar over morele gevoelens. Wat is eerlijk en billijk, hoe horen de dingen te gaan. Eerst is er de opvatting, daarna komen de feiten, of iets oneerbiediger, de feiten worden erbij gezocht. Ook bij atoomstroom spelen gevoelens een hoofdrol. Kernenergie doet nog altijd denken aan de kernbom, de milieubeweging wortelt deels in de antibom-beweging. Kernenergie is industriële technologie, terwijl we juist heel anders moeten gaan leven. Kernenergie is VVD, zodat een VVD-rapport het laatste is dat indruk zal maken.

Wie wil overtuigen, moet het publiek aanspreken op zijn emoties en intuïties, niet op feiten. Precies dat doet het uitmuntende rapport Klein land, grote keuzes, ondertitel ‘ruimtelijke ordening richting 2050’. Het is geschreven door een onafhankelijke club geheten DenkWerk. Daarin zit onder anderen Hans Wijers, van onverdacht klimaatneutrale D66-huize.

Hans Wijers, van onverdacht klimaatneutrale D66-huize, is lid van de onafhankelijke club DenkWerk, die een uitmuntend rapport schreef. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Nederland is een klein land, dat graag doet alsof dat niet zo is, aldus DenkWerk. De komende dertig jaar moeten er bijna anderhalf miljoen huizen bij komen, er moet extra asfalt en spoor worden aangelegd en we moeten CO2-neutraal worden. Tegelijk zijn Nederlanders gehecht aan hun land zoals het er nu bij ligt. SCP-onderzoek wees uit dat ‘het Nederlandse landschap’ net zo belangrijk wordt gevonden als ‘democratie’ of ‘vrijheid’. Krachtige emoties, die van links tot rechts worden gekoesterd.

Maar dan komen de klimaatambities, en de ruimtelijke gevolgen. Als we in 2050 klimaatneutraal willen zijn en we willen ook van het aardgas af en geen biomassa en ook geen kernenergie en evenmin foute stroom importeren, dan staat tegen die tijd een kwart van Nederland vol met windmolens of zonnepanelen. Drie keer de Veluwe bestaat dan uit één grote zwarte glazen vlakte, met ‘de landschappelijke kwaliteit van een parkeerplaats’. En als we geen windmolens in de natuur willen, en evenmin in de stad, dan moet tweederde van het boerenland eraan geloven. ‘Onwenselijk en onrealistisch.’

Als voorbeeld krijgt de gemeente Utrecht een veeg uit de pan, met het idiote voornemen om van een forse polder aan de stadsrand een ‘energielandschap’ te maken, vol windmolens en zonnepanelen. ‘Zoiets ga je niet doen op de plek waar de woningnood het hoogst is’, aangezien in dezelfde polder twintigduizend huizen kunnen worden gebouwd. Het is een voorproefje van het gevecht om de vierkante kilometers dat eraan zit te komen. Nederland wekt momenteel nog maar 10 procent duurzame stroom op. Tot het klimaatneutrale 2050 hebben we dus nog 90 procent van de windmolens en zonnepanelen te gaan. ‘Het is verbazingwekkend dat die discussie nog nauwelijks wordt gevoerd’, schrijft DenkWerk.

De Universiteit Leiden heeft uitgedokterd dat de opwekking van duurzame energie honderd tot tweehonderd keer (!) zo veel ruimte kost als bijvoorbeeld een kolencentrale. En dan heb je als CO2-neutraal alternatief kernenergie, die niet meer dan een postzegel grond in beslag neemt. Kernenergie is vaak besproken, nog vaker afgefakkeld. Maar nooit werd ernaar gekeken als optie die een grote bijdrage kan leveren aan het behoud van het Nederlandse landschap waaraan iedereen, van GroenLinks tot en met PVV, zo is gehecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden