Keizer Silvio

Denkend aan Italië zien we lieflijke rivieren kabbelend door oneindig glooiend landschap gaan, een landschap dat verder is gevuld met schilderachtige stadjes waar de burgers verpozen op lommerrijke pleinen en als geen andere Europeanen de kunst van het goede leven verstaan. Denkend aan dit Italië kunnen we er vrede mee hebben dat de politieke zeden er wat losser zijn dan elders in Europa, dat de politici joyeuzer van inslag zijn, wat vaker uit de pas lopen en zich soms een kleine indiscretie veroorloven. Op een Italiaanse editie van Jan Peter Balkenende of José Luis Zapatero zit niemand te wachten.

Maar er is een punt waar schelmenstreken ophouden amusant te zijn en op gespannen voet komen te staan met de democratie. De Italiaanse premier Silvio Berlusconi heeft dat punt al geruime tijd geleden gepasseerd.

Vanaf het begin van zijn publieke optreden heeft hij nagelaten een strikte scheiding in acht te nemen tussen zijn zakelijke belangen en politieke activiteiten. Hij heeft zijn politieke functies onbeschaamd gebruikt om zich immuun te maken voor rechtsvervolging. Hij zet zijn onmatig grote media-imperium in om de openbare meningsvorming te manipuleren, met als resultaat dat Italië in de jongste rapportage van Freedom House wordt gerangschikt onder de landen waar slechts gedeeltelijke persvrijheid bestaat. Hij misbruikt zijn positie om banen en andere gunsten te verdelen. Hij heeft zich feitelijk tot leider van zijn nieuwe partij, Volk van de Vrijheid, laten kronen – van een ordentelijke verkiezing (die hij overigens vast en zeker had gewonnen) was geen sprake.

De afgelopen dagen heeft zich bij dit alles nog een onverkwikkelijke persoonlijke affaire gevoegd: Berlusconi’s echtgenote Veronica Lario wil van hem scheiden. Nadat ze eerst haar ergernis had geuit over zijn plan om de kandidatenlijst voor de Europese verkiezingen goeddeels te vullen met bevallige fotomodellen en tv-presentatrices, was voor haar de maat vol toen hij werd gesignaleerd op de verjaardag van een onbekende studente. De premier koos hierop meteen de tegenaanval. Hij eiste excuses voor de aantijging dat hij was verwikkeld in buitenechtelijke affaires met vrouwen die praktisch zijn kleindochter zouden kunnen zijn. Een van de Berlusconi-gezinde kranten nam Lario op de korrel door onder meer vroegere naaktfoto’s van haar te publiceren. Hier is geen sprake meer van schelmenstreken, maar van ranzig gedrag.

Dat Berlusconi hiermee nog steeds wegkomt, onderstreept hoe dominant zijn positie op het Italiaanse politieke toneel is geworden, ondanks het feit dat hij als reparateur van de sukkelende economie bepaald geen grootse daden verricht. En dat zegt veel over de zwakte van de centrum-linkse oppositie, die van haar vorige regeerperiode een treurige demonstratie van verdeeldheid maakte en die er ook sindsdien niet in is geslaagd een geloofwaardig alternatief te bieden.

Gelukkig zijn er in Italië nog altijd voldoende figuren en instanties met gezag die zich door Berlusconi niet laten intimideren. De rest van Europa helpt hen het meest door, anders dan de Franse president deed met zijn recente loftuitingen, de premier vooral niet te sterken in zijn napoleontische neigingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden