Commentaar Philippe Remarque

Keer op keer blijkt dat bij reality-tv niet goed wordt nagedacht over ethische grenzen

Een productiehuis had ten behoeve van een documentairereeks op RTL acterende ex-scholieren vermomd als nieuwe leerlingen op het Christelijk Lyceum Veenendaal.

De misstap op de school in Veenendaal toont opnieuw:  makers van reality-tv moeten zich eens om de ethische grenzen van het genre bekommeren.   

Televisiemakers bieden kijkers graag een blik in het echte leven van mensen. Het genre is nog altijd heel populair en de vertakkingen eindeloos. Het ‘echte’ van reality-tv is meestal sterk geregisseerd. Dat zou je kunnen zien als een triomf van de kunst: de werkelijkheid op zich is niet genoeg, makers gieten die in een theatrale vorm om iets universeels over het menselijk lot te vertellen. Maar er kleven twee bezwaren aan het genre. Ten eerste proberen makers de kijkers te laten geloven dat ze naar authentieke belevenissen zitten te kijken. Ten tweede manipuleren ze achter de schermen onervaren hoofdpersonen en binden hen aan soms onethische contracten. 

Vrijdag kwam het dubieuze subgenre van de nepdocumentaire in het nieuws.  Een productiehuis had ten behoeve van een documentairereeks op RTL acterende ex-scholieren vermomd als nieuwe leerlingen op het Christelijk Lyceum Veenendaal. Zo konden de camera’s goed registreren hoe zoiets gaat. De schoolleiding wist ervan, leerlingen en docenten wisten slechts dat de school meewerkte aan een documentaire. De grote onthulling was gepland na drie maanden - onderdeel van het Amerikaanse tv-format. Maar binnen twee weken werden de nieuwelingen ontmaskerd en was de verontwaardiging groot. De opnamen werden stopgezet. 

Vrijdag, na de publicatie van het verhaal in de Volkskrant, demonstreerden boze leerlingen bij de school.  Ze voelen zich ‘bedonderd’. Dat de schoolleiding deze zwendel heeft toegelaten, is een idiote misstap. De school heeft een vertrouwensband met leerlingen, ouders en docenten. Die is in Veenendaal lichtvaardig op het spel gezet onder druk van televisieproducenten. Maar ook de producenten en tv-zenders die steeds op zoek zijn naar nieuwe vormen van manipulatie om aantrekkelijke televisie te maken, zouden eens bij zichzelf te rade moeten gaan. Keer op keer blijkt dat bij reality-tv niet goed wordt nagedacht over ethische grenzen. Dat de kijker zich makkelijk laat manipuleren en graag naar andermans lief en leed kijkt, ontslaat de makers niet van de verantwoordelijkheid om zelf normen te formuleren en ernaar te leven. 

Philippe Remarque: ‘De school heeft een vertrouwensband met leerlingen, ouders en docenten. Die is in Veenendaal lichtvaardig op het spel gezet onder druk van televisieproducenten.’
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.