Column Arnon Grunberg

Kapitalisme en naastenliefde lijken zoveel op elkaar dat je ze gemakkelijk kunt verwisselen

De toekomst maakt defensief. Maar de tekst die vermeld staat bij een tekening in het Weense Belvedere geeft moed.

Eind juni ga ik elk jaar met mijn vriendin naar Wenen, want in Wenen begon het en daar onderzoeken we of het verder kan gaan. Op ietwat grotere schaal is het verleden eveneens Oostenrijks en de toekomst ook. Het gehele Westen zal op Wenen gaan lijken. De cultuur van het koffiehuis (Kaffeehauskultur) is al aardig verspreid, zij het met een Amerikaans accent (Starbucks).

Als eerste trokken wij naar veilinghuis Dorotheum, waar moderne en hedendaagse kunst werd geveild. Wat gaat er boven een veiling? Achterin zat een verlopen man driftig aantekeningen te maken in de catalogus. Wij begonnen eveneens aantekeningen te maken in onze catalogus; vrijwillige assimilatie is het leven, de weg en de waarheid. Een naakt van de Hongaar C. Pál Molnár, gestorven in 1981 in Boedapest, ging voor zes keer de geschatte waarde weg. De hamer was vervangen door een belletje, licht verveeld ploegde de veilingmeester zich een weg door geld en kunst.

‘Je reageert zo defensief’, zei mijn vriendin in de Dorotheergasse, nadat ze me een paar vragen had gesteld over het tijdperk 2019-2022. De lichte geur van paard hing als vanouds in de Weense binnenstad.

‘De toekomst maakt me defensief’, antwoordde ik.

De kunstenaar Günter Brus – van wie ik niet eerder had gehoord – bood uitkomst met zijn overzichtstentoonstelling in het Belvedere. Van zijn eigen kind had Brus prachtige kunst gemaakt, van zichzelf trouwens ook, maar het meeste indruk maakte zijn serie Herinneringen aan de mensheid. Wie wil daar niet af en toe aan herinnerd worden? Onder een tekening stond: ‘Nächstenliebe ist dem Kapitalismus zum verwechseln ähnlich.’ Oftewel, ruwweg vertaald: kapitalisme en naastenliefde lijken zoveel op elkaar dat je ze gemakkelijk kunt verwisselen.

Dat geeft een mens moed.

‘We moeten veel kopen en verkopen’, fluisterde ik in het oor van mijn vriendin, ‘vooral onszelf. Want dat is naastenliefde.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.