COLUMNJasper van Kuijk

Kansloos gedetailleerd, die gebruiksinstructies voor mondmaskers

De gebruiksinstructies van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voor mondneusmaskers zijn goedbedoeld, maar zo uitgebreid en gedetailleerd dat ze volledig kansloos zijn.

De verwarring begint al op de website van de WHO, waar alleen instructies staan voor stoffen, herbruikbare maskers of medische (wegwerp)maskers. Maar dus niet voor wegwerpmaskers in een niet-medische situatie, zoals je ze bijvoorbeeld veel ziet in het ov. Alsof je bij rijles alleen uitleg krijgt over rijden in de bebouwde kom of op de snelweg, en het op 80-kilometerwegen zelf maar moet uitzoeken.

Maar laten we eens kijken naar de gebruiksinstructies voor de stoffen, herbruikbare maskers. Daarvoor adviseert de WHO: eerst handen reinigen (door ze te wassen of met handgel), controleren of het masker niet nat of vies is, opzetten en afdoen via de touwtjes en bewaren in een afsluitbaar plastic zakje. Je hoeft maar om je heen te kijken bij een willekeurige tramhalte om te concluderen dat dit niet is hoe het in de praktijk gaat. Dat werd ook treffend geïllustreerd in een fragment in Zondag met Lubach, waarin Mark Rutte een verfomfaaid wegwerpmasker uit zijn zak vist. Hergebruikt en met de volle hand gepakt.

Kijk, ik ben natuurlijk geen epidemioloog, maar... (als je vermoedt dat ik er al drie maanden op zat te azen om deze zin te gebruiken, dan heb je gelijk) ik weet wel iets van productgebruik. En een belangrijk ontwerpprincipe voor gebruiksvriendelijke producten is dat een ontwerp zo veel mogelijk voor zichzelf moet spreken, dat er zo min mogelijk gebruiksinstructies nodig zijn.

Want hoe ingewikkelder de instructies, hoe kleiner de kans op correct gebruik. Al helemaal als de instructies niet bij het product zitten, maar ergens online staan en het ook nog onduidelijk is wélk product je nou precies in handen hebt. Ik denk dat we onze kapot gewassen en met handgel ingesmeerde handjes echt mogen dichtknijpen als 10 procent van de mensen mondkapjes gebruikt volgens de WHO-voorschriften.

Gelukkig boden onderzoeker van infectieziekten Patricia Bruijning en veldepidemioloog Amrish Baidjoe in het NOS-programma Het coronavirus: feiten en fabels enige nuchtere duidelijkheid over het gebruik van niet-medische wegwerpmaskers. Die kun je wel degelijk hergebruiken, zolang ze niet vies, nat of stuk zijn. Het zijn dus eigenlijk ‘niet-medische herbruikbare wegwerpmaskers’. Als je ze een paar dagen weglegt, raken virusdeeltjes die zich in het masker opgehoopt zouden kunnen hebben onschadelijk.

Maar zelfs als de WHO nu ook met nette gebruiksinstructies voor niet-medische herbruikbare wegwerpmaskers komt, dan nog zal een aanzienlijk deel van de mensen hun mondkapje niet correct gebruiken, al helemaal als het mondkapje verplicht wordt gesteld. Dat is een gegeven dat we zullen moeten meenemen in inschattingen van de effectiviteit en haalbaarheid van mondkapjes als maatregel tegen covid-19.

Jasper van Kuijk op Twitter: @jaspervankuijk

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden