Column Klassiek volgens Kerkhof

Kankeren op Radio 4 hoort erbij

Wie iets schrijft over Radio 4, maakt geen vrienden. En wie als Radio 4-presentator zijn ideeën over radiomaken prijsgeeft al helemaal niet. Dat zijn de conclusies na alle reacties te hebben verzameld op het interview met vier jonge presentatoren van de zender, afgelopen zaterdag in de Volkskrant. De aanleiding voor het stuk: de goede luistercijfers, Radio 4 heeft nu een groter marktaandeel dan 3FM. Bovendien is de toon de afgelopen jaren veranderd (luchtiger, vlotter) en is er meer interactie met de luisteraar. De ‘jonge honden’ (de woordkeuze van ex-presentator Joop van Zijl) vallen het meest op.

Jong is trouwens een relatief begrip. Ze zijn alle in de 30, drie van hen hebben al kinderen. Maar aangezien de gemiddelde leeftijd van de luisteraar 64 is en vóór deze lichting opkwam jonge stemmen amper een kans kregen (alleen Ab Nieuwdorp en Maartje Stokkers groeiden uit tot vaste waarden), is het adjectief op zijn plaats.

Ik vroeg Jet Berkhout, Christiaan Kuyvenhoven, Carine Lacor en Sander Zwiep hoe zij tien jaar geleden tegen Radio 4 aankeken. Ze noemden de zender van toen ‘een kennerspodcast met muziekfragmenten’, waarbij het draaiboek leidend was: de aandacht ging vooral uit naar ‘musicologische’ presentatieteksten en de correcte uitspraak van namen van Russische componisten.

Namen van programma’s of presentatoren die hun tegenstonden, noemden ze niet. Zodat iederéén van de oude garde zich aangevallen kon voelen, en de vier in het weekend ineens mails en appjes van woedende collega’s kregen. Ook op de Volkskrant-redactie druppelden de boze brieven van (oud-)presentatoren en medewerkers binnen.

Lange tenen, afgunst, ego’s? Vast. Toch is de overgevoeligheid begrijpelijk. Ook in Radio 4 oude stijl is liefde gestopt en het huidige succes van de zender (of: de uitholling ervan, het is maar hoe je het ziet) is niet alleen te danken aan een vooruitstrevende jonge garde. Ook de lang dienende presentatoren en zij-instromers (musicologen vind je er nauwelijks nog, wel mensen die bijvoorbeeld hun sporen hebben verdiend in actualiteitenprogramma’s) bewegen knap mee met de tijdgeest. Maar de reacties zijn vooral zo fel omdat niet iedere omroep zo blij is met de koers van de NPO.

Er zit weliswaar meer logica in de volgorde van de programma’s (’s ochtends toegankelijke muziek, waarna het niveau later in de middag wordt opgeschroefd), Radio 4 is nog steeds niet echt één zender. De omroepen met de meeste zendtijd, AvroTros en NTR, staan al jaren in meer of mindere mate tegenover elkaar. Heel kort samengevat: AvroTros is het gelukkigst met het toegankelijke NPO-beleid, bij NTR heerst het gevoel dat de inhoud onder druk komt te staan ten gunste van de vorm.

Dat Radio 4 een en al feelgood en personalityradio biedt, klopt (gelukkig) niet. Iedere dag wordt er wel een concert uitgezonden. En door de NTR ZaterdagMatinee (het ultieme bestaansrecht van Radio 4), live vanuit het Concertgebouw in Amsterdam, worden er regelmatig gloednieuwe werken de ether in geslingerd.

Radio 4 is – nog? – een poldermodelzender, die nieuw publiek moet trekken en de oude luisteraars moet zien te behagen. De een vindt programma A infantiel, de ander vindt programma B te elitair, ondoorgrondelijk of hopeloos ouderwets. Maar misschien is dat ook wel de charme van de zender: dat iedereen met hart voor klassieke muziek iets vindt wat bij hem past, maar ook iets heeft om op te kankeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden