Kan Trump wel zonder Bannon en diens fans?

Een smeuïg boek over Donald Trump is als een vuurwerkbom ontploft tussen de president en zijn vroegere goeroe. Alt-right lijkt de strijd om invloed in het Witte Huis te hebben verloren.

Beeld reuters

Opeens vindt president Trump de man die doorging voor zijn ideologische influisteraar een onbetekenende figuur, die toen hij werd ontslagen als adviseur 'niet alleen zijn baan maar ook zijn verstand verloor'. Aanleiding: Steve Bannon noemt het in een nieuw boek 'hoogverraad' dat Trumps zoon Donald Jr. en schoonzoon Jared Kushner met een Russische informant spraken. Een riskante broedertwist, want kan Trump wel zonder de fans van Bannon en diens populaire site Breitbart?

'Et tu, Bannon?', kopt de conservatieve krant New York Post op de voorpagina bij een tekening van Bannon als Brutus en Trump als Caesar in witte toga's. 'Bomshell book betrayal', staat erbij: het is duidelijk dat de Trump-gezinde krant Bannon als de verrader ziet, door zijn uitspraken in het boek Fire and Fury van de journalist Michael Wolff. Die sprak vanaf het begin van Trumps verblijf in het Witte Huis, en daarvoor al tijdens de campagne, met tweehonderd personen rondom hem. Op Twitter prijst Wolff een samenvatting van zijn boek in New York Magazine aan.

Trump reageerde dit keer niet met een tweet, maar met een schriftelijke verklaring. 'Steve Bannon heeft niets van doen met mijn presidentschap. Hij gebruikte zijn tijd in het Witte Huis om verkeerde informatie te lekken naar de media om zichzelf een stuk belangrijker te maken dan hij was. Dat is het enige wat hij goed kan.'

Dat ziet Anthony Zurcher, van de BBC in Washington, anders. Hij schrijft: 'Donald Trump vloog het Witte Huis binnen deels op de rug van Steve Bannon en zijn conservatieve media-imperium Breitbart. Nu zullen we zien hoe het hem vergaat als hij met hen in oorlog is. Het meedogenloze antwoord van de president op Bannons opmerkingen wijst erop dat de brug tussen de politicus en zijn ideologische leidsman is versplinterd. Maar hoe zal het legioen van Trump-aanhangers reageren?'

Op de site Politico schrijft Eliana Johnson: 'De dramatische instorting van de breekbare alliantie tussen president Trump en zijn voormalige strategisch adviseur Steve Bannon is waarschijnlijk de meest kwaadaardige ruzie tussen een president en zijn vroegere raadgever in de moderne geschiedenis.' Zij denkt dat Bannon misschien nog wel meer te lijden zal hebben van de ruzie dan Trump. Hij steunt ultra-conservatieve kandidaten voor de tussentijdse verkiezingen van dit jaar, maar de eerste kandidaat keerde zich gisteren al van hem af.

Toch moet Trump zich de meeste zorgen maken. De waarderingspercentages blijven teruglopen, juist in Republikeinse bolwerken; het verlies van de senatorszetel in Alabama zou een teken aan de wand kunnen zijn. Een nieuwe splitsing in het conservatieve kamp doet Trump geen goed. Een lang artikel in Vanity Fair van december had al als kop: 'Ik heb macht - doet Steve Bannon een gooi naar het presidentschap?' Daarin doet Bannon al heel wat uitspraken die ook in het boek voorkomen, maar het Witte Huis hield zich toen nog stil. Nu schrijft Emily Jane Fox in het blad dat het waarschijnlijk de persoonlijke aanvallen van Bannon op Donald jr. en het echtpaar Jared en Ivanka (hij noemt het duo Javanka, en Trumps dochter zou zelf president willen worden) die Trump tot razernij en een definitieve breuk hebben gebracht.

Op de site Breitbart zelf staat geen reactie op de ruzie en Bannon gaf ook geen commentaar aan de Amerikaanse pers. Als achtergrond voor het conflict schrijft Breitbart over een artikel op de site Axios van Mike Allen. Breitbart vat dat zo samen: 'Terwijl president Trump zich bezint op zijn strategie voor herverkiezing in 2020, is er een conflict losgebroken tussen de America First-agenda die wordt gepropageerd door de voormalige strategisch adviseur Steve Bannon en de Economy First-agenda die wordt gesteund door Trumps huidige Witte Huisadviseurs over handelsbeleid en het belang (of gebrek daaraan) van de beloofde grensmuur.'

Bannon tijdens een evenement in December, 2017. Beeld afp

Mike Allen schrijft zelf op Axios dat hij een felle strijd tussen de kampen verwacht. Het Bannon-kamp vindt dat Trump verplicht is zijn belofte over de muur met Mexico na te komen, 'immigratie in te perken en China aan banden te leggen'. 'Gematigde krachten' - hij noemt ministers Tillerson en Mattis - willen daarentegen de bondgenoten niet te veel van de VS vervreemden. 'Kijk uit naar een verhitte strijd in de conservatieve media op dit front, de komende maanden.'

Het is echter de vraag of de conservatieven die horen tot de 'never-Trumpers' nu aanhaken. In The Washington Post schrijft Jennifer Rubin een blog 'vanuit een conservatief perspectief'. Ze vindt de teneur van het boek - dat zijn medewerkers Trump een onberekenbare, ongeïnteresseerde malloot vinden - 'even zorgelijk als weinig verrassend'. 'Bovenal is het boek volkomen vernederend voor de mogelijkmakers, de ontkenners, de Trump-fluisteraars, de rechtse media en uiteindelijk de kiezers die deze persoonlijkheid in het Oval Office hebben gezet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden