PanelVerkiezingen VS

Kan straatvechter Trump politiek profiteren van de demonstraties?

Een president die zegt het leger in te willen zetten tegen de eigen bevolking en gouverneurs oproept ‘de straten te domineren’. Ondertussen houden massale demonstraties in de VS na de dood van George Floyd aan. Hoe beïnvloeden de protesten de verkiezingscampagnes van Trump en Biden?

Demonstranten protesteren woensdag in Londen tegen het politiegeweld in de VS.Beeld AFP

Bianca Pander (amerikanist en partner bij campagnebureau BKB): 

‘De protesten tegen racistisch politiegeweld komen niet zozeer voort uit de tegenstelling tussen zwart en wit Amerika, maar zijn uitingen van een enorme boosheid, onrust, verdriet en solidariteit. Een op de vier Amerikanen is werkloos, er is een ongekende gezondheidscrisis en men ziet dat de zwarte bevolking harder geraakt wordt.

‘Trump is dagelijks op tv, maar zijn verkiezingscampagne is hier niet bij gebaat. Zijn wandeling naar de kerk en het zwaaien met de bijbel doet het goed bij de eigen achterban, maar het uiteenslaan van demonstranten ligt slecht bij iedere niet-overtuigde Trump-stemmer. Bovendien wordt vrijwel geen enkele zittende president herkozen bij een economische recessie.

‘Joe Biden gaf dinsdag een verstandige, verzoenende speech; hij is niet de ideale kandidaat, maar wel bij uitstek een verbinder. ‘Ik voel jullie pijn’, zei hij. Dan mag hij niet live op tv zijn, de behoefte aan een president met zijn boodschap is groot en wordt groter.’

Koen Petersen (politicoloog en amerikanist): 

‘2020 lijkt op 1968, een iconisch jaar voor Amerika: er waren veel protesten tegen de Vietnam-oorlog, Martin Luther King werd vermoord, de burgerrechtenbeweging kwam op. De grootschaligheid van de demonstraties van nu lijkt daarop.

‘Het kan de positie van Biden beïnvloeden: door steun uit te spreken voor de zwarte gemeenschap, kan hij zwarte kiezers aan zich binden. Tegelijkertijd bestaat het risico dat het politiegeweld ook op hem afstraalt, als oude witte man die zich erover uitspreekt. Bovendien loopt hij het risico dat hij andere kiezers van zich vervreemdt door zich te afficheren met het protest.

‘Trump zet zich doelbewust af tegen Democratische gouverneurs in roerige swing states als Pennsylvania en Minnesota, die volgens hem onvoldoende bescherming bieden, terwijl bedrijven en auto’s in vlammen opgaan. Maar verkiezingen in de VS zijn altijd een referundum over de zittende president. Ongeacht de tactiek van Biden, gaan de verkiezingen straks de facto over één zaak: wijst Amerika Trump af of niet?’

Maarten Zwiers (universitair docent geschiedenis en American studies aan de Rijksuniversiteit Groningen): 

‘Met de belofte van law-and-order won Richard Nixon de verkiezingen in 1968, ook een jaar dat bol stond van protesten. Nixon profiteerde in 1968 van ‘white backlash’, een witte reactie op de burgerrechtenbeweging, en Trump hoopt op eenzelfde effect. Maar hij gebruikt een andere toon dan Nixon destijds; zijn oproep aan gouverneurs ‘to dominate the streets’ klinkt gewelddadig en zijn dreigement om het leger in te zetten, komt dictatoriaal over.

‘Trumps supporters vinden het geweldig, maar of het gematigde kiezers aanspreekt is zeer de vraag. Door dat radicaliserende gedrag heeft Biden meer dan ooit de kans om zich op te werpen als het redelijke alternatief: de verzoener die oog heeft voor de belangen van minderheden. De kern van Bidens boodschap is dat Trump het racisme, de verdeeldheid en de ongelijkheid in Amerika verergert.’

Lars Duursma (communicatie-expert, voerde campagne voor Obama in 2008 en 2012):

‘Trumps boodschap volgt altijd de rolverdeling van het klassieke verhaal: je hebt een slachtoffer (gewone Amerikanen), je hebt een schurk (immigranten, moslims, journalisten etcetera) en je hebt de held die de slachtoffers tegen die schurk beschermt (Trump). Bij corona ging dat mis, maar nu is antifa ineens de schurk en probeert Trump zijn kracht te tonen door geen middel te schuwen om gewone Amerikanen te beschermen.

‘Of hij te ver gaat moet nog blijken: dat riepen mensen ook toen hij suggereerde dat Mexico al zijn drugsdealers, criminelen en verkrachters naar Amerika stuurt. In de eerste peilingen lijkt het er echter op dat zelfs mensen die in 2016 op Trump stemden, erg kritisch zijn op zijn huidige aanpak.

‘Vaststaat dat Biden de gebeurtenissen van de afgelopen dagen kan gebruiken in spotjes en speeches om een breed publiek te overtuigen van het belang van de verkiezing. Voor wie nog twijfelde: er staat echt wat op het spel.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden