Opinie

Kan ik zonder gewetenswroeging een boosterprik nemen zolang er vaccinatieongelijkheid is in de wereld?

Als omikron inderdaad een milder ziekteverloop heeft en ziekenhuisopnames ver achterblijven ten opzichte van een jaar geleden, kunnen we niet volhouden dat we de boosters moeten gebruiken voor gezonde mensen.

Lotte Tavecchio
Een zorgmedewerker van het centraal ziekenhuis in Yaounde, de hoofdstad van Kameroen, krijgt een prik met het Chinese vaccin Sinopharm. Beeld Getty Images
Een zorgmedewerker van het centraal ziekenhuis in Yaounde, de hoofdstad van Kameroen, krijgt een prik met het Chinese vaccin Sinopharm.Beeld Getty Images

Als overtuigd dubbelgevaccineerde vrouw vraag ik mij af of ik de Vaccinatie Twijfeltelefoon ook kan bellen als ik kamp met een ernstig gewetensconflict over het nemen van het boostervaccin. De reden hiervoor is de zogenaamde vaccine inequity, oftewel de ongelijke verdeling van vaccins in de wereld.

Het zijn tenslotte niet de minste personen die ons hierop wijzen. Zo noemde arts ­Michael Ryan van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) deze ongelijkheid ‘the most horrific injustice of 2021’, beschuldigt voormalig ­Labour-leider Gordon Brown het rijke Westen van ‘vaccin hamsteren’ en wijst WHO-directeur Tedros Adhanom Ghebreyesus ons erop dat ‘geen enkel land zich uit deze pandemie kan boosteren’.

De WHO-directeur plaatst kanttekeningen bij de massale boostercampagne in het Westen omdat deze – los van de ethische bezwaren – het risico verhoogt op verlenging van de pandemie. De kans op het ontstaan van een nieuwe – nog besmettelijker – variant is namelijk het grootst op plekken met een lage vaccinatiegraad.

'Burgerplicht’

Ongelijkheid heeft mij altijd al beziggehouden, maar in combinatie met riskant kortetermijndenken houdt het mij zelfs wakker. Het voelt onethisch als ik nu, als gezonde, dubbelgevaccineerde vrouw, een boostervaccin neem waarvan de WHO-directeur ons expliciet heeft opgeroepen deze niet te gebruiken voor gezonde mensen zolang er vaccinatie­ongelijkheid is. Mijn eerdere vaccinaties werden ingegeven door een soort ‘burgerplicht’: het besef dat een hoge vaccinatiegraad ouderen en kwetsbaren beschermt en de druk op de zorg verlaagt. Ook had ik vertrouwen in het Covax-programma waar rijke landen zich toe hadden gecommitteerd: we zouden arme landen niet in de kou laten staan en de vaccins gelijk verdelen. De realiteit is helaas anders: door allerlei ondoorgrondelijke logistieke problemen is tot op heden nog maar 9,5 procent van de bevolking in lage-inkomenslanden ingeënt.

Mijn gewetenswroeging wordt echter versterkt nu nieuwe studies aantonen dat omikron een milder ziekteverloop lijkt te hebben en het RIVM onlangs bevestigde dat de kans op ziekenhuisopname na een omikronbesmetting 30 tot 65 procent kleiner is dan bij eerdere varianten. Dan reflecteer ik weer op mijn boosterbeslissing. Is het egoïstisch als ik hem niet neem, breng ik mensen in gevaar? Sowieso niet de ouderen en kwetsbaren, zij zijn reeds geboosterd.

Loop ik zelf risico om in het ziekenhuis te belanden met corona? Nu was deze kans al heel klein, als gezonde vrouw van 43 met een gezond lichaamsgewicht, maar is deze nog verder afgenomen door mijn vaccinaties die mij nog steeds goed beschermen tegen ernstig ziekteverloop.

Een argument voor het nemen van de booster kan zijn dat corona dan minder rond­raast door de samenleving. Aangezien de booster na zo’n 10 weken nog slechts voor 40 tot 50 procent werkt tegen besmetting, voelt deze tijdelijke oppepper niet juist als andere landen staan te springen om überhaupt een eerste dosis. Een laatste argument kan dan zijn dat ik mijn felbegeerde QR-code wil behouden, maar die reden lijkt me niet gepast in deze ethische discussie. Dan zou ik de booster moeten nemen omdat ik als het ware ‘gechanteerd’ word als ik het niet doe. Dat lijkt mij een immoreel argument.

'Boosterwedloop’

Dus terug bij de vraag of ik zonder gewetenswroeging deze booster kan nemen. Kan ik mijn ogen sluiten voor de ‘boosterwedloop’ in het Westen als we landen als Kameroen (vaccinatiegraad 2,5 procent) of Burundi (0,1 procent) in de kou laten staan? Welk telefoonnummer kan ik bellen om hier een goed gesprek over te voeren? Of moet deze discussie misschien op grotere schaal plaatsvinden? Ik kan mij niet voorstellen dat ik de enige ben die hiervan wakker ligt.

Nu van koers wijzigen, net nu de boostercampagne goed op stoom is, zal lastig zijn. Tegelijkertijd vergt deze crisis een grote mate van flexibiliteit en aanpassingsvermogen van ons allemaal: denk aan de huidige lockdown die tien uur na de aankondiging op 18 december 2021 inging. Misschien moeten we dan ook de andere kant op flexibel kunnen zijn.

Als omikron inderdaad een milder ziekteverloop heeft en als ziekenhuisopnames in onze buurlanden ver achterblijven ten opzichte van een jaar geleden, dan kunnen we toch niet zonder enige gewetenswroeging volhouden dat we de boosters moeten gebruiken voor gezonde mensen?

Reflecteren

Nu kwetsbaren – gelukkig – zijn geboosterd, stel ik voor dat we opnieuw reflecteren op de boostercampagne en zeker op een eventuele vierde ronde. We kunnen dan als land besluiten dat we onze verantwoordelijkheid nemen in de schrijnende vaccinatieongelijkheid, dat we de huidige piek uitsmeren door met bepaalde aanpassingen te leven (waarbij mondkapjes en afstand houden wonderen verrichten) en dat we onze boosters massaal doneren aan de landen die ze een stuk harder nodig hebben dan wij.

Lotte Tavecchio is docent bij Amsterdam University College en eigenaar van B-eloquent taalcoaching- en training.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden